افزایش وزن هزاردانه و عملکرد کمی و کیفی در آفتابگردان

تغذیه مناسب گیاه

استفاده از کودهای مناسب در پرورش آفتابگردان نقش بسزایی در افزایش قطر طبق  و اندازه دانه ها دارد. این کودها همچنین به بالا رفتن تراکم دانه، پر بودن دانه و کیفیت مغز دانه از نظر میزانننن چربی کمک می کنند.به طور کلی انتخاب صحیحی کودها می تواند تاثیر زیادی بر افزایش عملکرد کمی و کیفی آفتابگردان داشته باشد.

عناصر پرمصرف

   * نیتروژن

 (N): نیتروژن یکی از مهمترین عناصر برای رشد و تولید کلروفیل و پروتئین است. مقدار کافی و در مراحل کلیدی (قبل از گلدهی) استفاده شود؛ سولفات آمونیوم یکی از پرکاربردترین کودهای نیتروژنی است که به افزایش رشد رویشی و تولید پروتئین کمک می کند. کمبود یا زیادی نیتروژن باعث پوکی دانه می‌شود.

   * فسفر (P) :

فسفر به توسعه ریشه ها و تولید دانه کمک می کند و نقش مهم در پر شدن دانه‌ها دارند. این عنصر در فرآیندهای انرژی زایی گیاه نیز نقش دارد. گزینه سوپر فسفات تریپل گزینه خوبی برای تامین مورد نیاز گیاه می باشد.

 پتاسیم (K).:

پتاسیم به تقویت تحمل در برابر تنش ها و بیماری ها کمک می کند و در تنظیم آب و تغذیه گیاه موثر است. کود سولفات پتاسیم می تواند پتاسیم مورد نیاز گیاهان را تامین کند. این کود علاوه بر پتاسیم حاوی گوگرد بوده و در بهبود کیفیت خاک و پر شدن دانه تاثیر مثبت دارد.

  ^*  کلسیم (Ca) :

کلسیم نقش مهمی در رشد سلولی و استحکام ساختاری گیاه ایفا می کند.

در گیاه آفتابگردان هرچه درشتی و پر بودن دانه بیش تر باشد، بهره وری بالاتر است. برای افزایش بهره وری باید از کود پتاسیم دار استفاده شود که این کودهی 3-2 هفته قبل از برداشت انجام می شود. مقدار کود، 50- 70 کیلوگرم پتاسیم در هکتار است.

* گوگرد (S):

 گوگرد به تولید پروتئین و آنزیم ها کمک می کند و از کودهای پایه و ضروری برای در آفتابگردان محسوب  می شود و موجب روغنی تر شدن دانه و بازار پسندی بیشتر می شود.

عناصر کم مصرف

^*بور  (B):

بور در فرآیندهای تقسیم سلولی و توسعه ریشه ها نقش دارد.کمبود بور یکی از عوامل اصلی پوکی دانه در آفتابگردان است؛ محلول‌پاشی یا کوددهی خاکی توصیه می‌شود.

   ^* روی  (Zn):

زینک به رشد بهینه گیاه و تولید هورمون های گیاهی کمک می کند و در گرده‌افشانی و تشکیل دانه مؤثر است.

* مس (Cu):  

مس در تولید کلروفیل و فعالیت آنزیم ها موثر است.

عناصر میکرو برای رشد و توسعه گیاهان ضروری هستند.کمبود هر یک از این عناصر می تواند باعث کاهش رشد، زردی برگ ها و کاهش محصول شود.

استفاده از کوی که حاوی تمام عناصر میکرو باشد، به گیاهان کمک می کند تا به طور بهینه رشد کنند و از بیماری ها و تنش های محیطی در امان باشند. این کودها به تامین نیازهای تغذیه ای گیاهان کمک کرده و کیفیت محصول نهایی را افزایش می دهند.

روش مناسب کوددهی، تاثیر زیادی بر رشد و کیفیت محصول خواهد داشت . در کوددهی پایه معمولا کود را در عمق 15-20  سانتی خاک قرار می دهند. کوددهی به روش چالکود و دفن کود باعث تامین نیازهای غذایی گیاه و جلوگیری از رقابت با علف هرز می شود .

• مرغوب ترین قارچ کش های میشوکاپ(اکسی‌کلرورمس)، میشوساید (کاپتان)، میشوبردوکس (مخلوط بردو)، کاربندازیم (میشوزیم) و ایپردیون کاربندازیم (میشوورال)
• و حشره کش های میشومترین(دسیس)، سایپرمترین 40 درصد و میشوپراید (کنفیدور) را می توانید از محصولات شرکت سبز آور پردیس با تضمین  تهیه نمایید.
• جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های
•  09935544364 و    02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

• آبیاری به موقع
•  
• آبیاری بیش از اندازه نیز برای گیاه مضرر است و موجب پوکی دانه ها می گردد.
• * کم‌آبی در دوره‌ی گلدهی و پر شدن دانه‌ها باعث پوکی می‌شود.
• * آبیاری منظم و کافی به‌خصوص از شروع گلدهی تا رسیدگی ضروری است.

آبیاری درست و به موقع موجب افزایش کمیت و کیفیت دانه های روغنی و در نتیجه افزایش مقدار روغن استخراجی در کارخانه می شود. تعداد دفعات و میزان آبیاری به شرایط آب و هوایی هر منطقه (میزان بارش های جوی) ، جنس ورطوبت خاک و نوع رقم بذر بستگی دارد. آبیاری آفتاب گردان در تمام مراحل رشد گیاه از جوانه زنی تا ساقه دهی، تشکیل و رشد طبق، گلدهی و تشکیل و پر شدن دانه از اهمیت زیادی برخوردار است. همچنین در مراحل مختلف رشد این گیاه؛ مقـدار آب ‏مصرفی نیز متفاوت بوده و به ظرفیت نگهداري رطوبت در خاك، مقدار مجاز کاهش رطوبت خاك با توجه به مراحـل رشـد آفتـابگردان و روش آبیاري بستگی دارد.

هرچه ظرفیت ذخیره رطوبت در خـاك و همچنـین درصـد آب قابل استفاده از این تبخیر بیشتر باشد، عمق آب آبیاري افزایش می یابد و در نتیجـه دور آبیاري نیز طولانی تر می شود. بنابراین آب قابل استفاده ، خصوصیات خاك و عمق توسعه ریشه و درصد مجاز تخلیه رطوبت بـراي آفتـابگردان در هر منطقه متفاوت است.

برای مثال در مرحله گل دادن بیش از سایر مراحل دیگـر بـه ‏آب احتیاج دارد در حالی که نیاز آبی هنگام سبزشدن در کمترین میزان است. علاوه بر این کمبـود ‏شدید آب در دوره رشد سبزینه، باعث کاهش ارتفاع گیاه می شود، اما ممکـن اسـت عمق ریشه را زیاد کند .

مرحلـه گلـدهی نیز بـه کمبـود آب بسیار حساس اسـت . کـاهش آب در طـول مـدت گلـدهی، تعـداد گـل را در گیـاه و ‏همچنین تعداد دانه را در طبق کم می کند. پر شدن دانه، مرحله بعدي حسـاس به آب است که کمبود آب، منجر به کاهش محصول دانه شده و مقدار روغن نیز کاهش می یابد. اما در طول مرحله رسیدن، دوره خشکی همراه با عدم آبیـاري و تـنش گیـاه ، تأثیر ناچیزي در کاهش محصول دارد.

به طور کلی ابیاری اصولی و به موقع از رسیدن پیش از موعد و پیری گیاه جلوگیری کرده و امکان رسیدن نرمان آن را فراهم می کند. تا دانه هایی درشت و با درصد روغن بالا تولید گردد.

◾️میزان آبیاری آفتاب گردان

معمولا دانه ی آفتاب گردان از زمان کاشت بذر تا جوانه زنی و ۲-۴ برگی شدن هر ۵-۱۰ روز یک بار به آبیاری نیاز دارد. (البته این قانون کلی است و بسته به شرایط آب و هوایی متغیر است. برای مثال در مناطق سردسیر کوهستانی از زمان جوانه زنی تا ۲-۴ برگی شدن ۱ بار ابیاری کافی است).

از زمان شروع ساقه دهی تا تشکیل طبق آبیاری زمانی باید انجام شود که ۶۰ تا ۶۵ درصد رطوبت خاک استفاده شده باشد و از زمان بزرگ شدن طبق تا دانه گیری و زرد شدن پشت طبق آبیاری با ۵۰ درصد رطوبت انجام می شود.

حساس ترین مرحله رشد آفتاب گردان مربوط به مرحله ی گلدهی است. اگر گیاه در این دوره دچار تنش آبی شود بر کیفیت دانه های روغنی تاثیر می گذارد. مطالعات علمی نشان می دهد آبیاری ۲۲ روز بعد از نیمه گلدهی موجب %۳۰ افزایش عملکرد دانه و %۴۸ عملکرد روغن دانه می شود. حدود ۲۰ روز قبل از برداشت نیز آبیاری باید متوقف شود. به طور کلی در مناطق گرم و خشک گیاه آفتاب گردان در طول مراحل رشد به ۸-۱۰ مرتبه آبیاری نیاز دارد و در مناطق سردسیر ۴ مرتبه کفایت می کند. بهتر است آبیاری در خاک های رسی یک بار قبل از جوانه زنی و ۳ بار تا موقع برداشت انجام شود. این گیاه با وجوداینکه برای رشد بهتره به میزان آب مناسب نیاز دارد اما مقاومت خوبی نیز در برابر کم آبی دارد و با اکثر خاک ها سازگار است.

• مدیریت زمان کاشت

انتخاب بهترین فصل کاشت بذر آفتابگردان حایز اهمیت است. اگر تاریخ کاشت بذر به درستی انتخاب نشود، آفتاب گردان رشد نمی‌کند، در نتیجه کشت بی فایده است. از عوامل بسیار مهم در زراعت موفق آفتاب گردان، کشت به موقع آن هست.

دمای مناسب برای کشت بذر آفتاب گردان

دما عامل اصلی‌ترین عامل برای رشد فنولوژیکی گیاه است. بهترین دما برای کشت، زمانی است که درجه حرارت هوا به 8 الی 10 درجه سانتی گراد رسیده باشد. این دما برای جوانه زدن آفتاب گردان بسیار مناسب است.

بهترین فصل کاشت بذر آفتاب گردان در مناطق گرم سیر

به دلیل گرما شدیدی که در مناطق گرم سیر وجود دارد؛ کشت در این مناطق از نیمه تیر ماه به بعد آغاز نمی‌شود، چرا که با شروع بارش باران، خشک شدن و برداشت آفتاب گردان با مشکل مواجه خواهد شد. به همین منظور بهترین فصل برای کاشت بذر آفتاب گردان در مناطق گرم سیر اواخر دی‌ماه تا اواسط اسفند ماه است.

بهترین فصل کاشت بذر آفتاب گردان در مناطق سرد سیر

زمان کاشت بذر آفتابگردان در مناطق سرد سیر با مناطق گرم سیر متفاوت است. بهترین فصل کاشت در مناطق معتدل و سرد باید به طوری باشد که با سرمایی پاییز و زمستان برخورد نکند. نیمه فروردین ماه تا اواخر اردیبهشت ماه بهترین زمان برای کاشت این گیاه پر سود است.

   * کاشت در زمان مناسب منطقه باعث می‌شود گیاه در شرایط تنش گرما یا سرما قرار نگیرد.

   * تأخیر در کاشت معمولاً پوکی دانه را افزایش می‌دهد.

• گرده‌افشانی مناسب
• ارقام محلی آفتابگردان به طور طبیعی خود ناسازگار هستند و خودگشنی در آنها ضعیف است و به همین دلیل انتقال گرده توسط حشرات برای باروری ضروری می باشد. گلچه ها در طبق آفتابگردان حتی وقتی کامل می شوند به دلیل دو مکانیزم، خود ناسازگاری در آنها ایجاد می شود: 1. پروتاندری 2. عدم همزمانی باز شدن گل نر و گل ماده در نتیجه در آفتابگردان حتما بایستی حشرات باشند که در یک طبق منفرد گرده از گلچه های نر به گلچه های ماده انتقال یابد. میزان نیاز به زنبور عسل برای گرده افشانی این محصول با میزان خود ناسازگاری این ارقام ارتباط دارد. اصلاح کننده های آفتابگردان تلاش کرده اند که آفتابگردان های خود بارور تولید کنند و هیبریدهایی را تولید کنند که تا 80 تا 90 درصد خود سازگار باشند. در حال حاضر بذر هیبرید آفتابگردان به میزان زیادی خود بارور است اما با این حال مطالعات نشان می دهند که وجود گرده افشان ها باعث افزایش تعداد دانه ها و افزایش عملکرد می شود. قش زنبور عسل در گرده افشانی در همه زیستگاه ها گرده افشانی توسط حشرات پروسه بسیار مهمی است که برای تاًمین غذا و افزایش بازده تولیدات کشاورزی و تولید محصول با کیفیت تر بسیار ضروری می باشد. گیاهانی که توسط حشرات گرده افشانی می شوند، یک سوم رژیم غذایی انسان را تشکیل می دهند و زنبورهای عسل 80 درصد این گرده افشانی را انجام می دهند. همچنین گرده افشانی موجب حفظ تنوع ژنتیکی و جلوگیری از رکود عملیات اصلاحی و افزایش تحمل نسبت به تغییرات محیطی می شود. به همین دلیل است که گرده افشان ها برای کشاورزی دنیا حیاتی و مهم هستند.

در بین گرده افشان ها زنبورهای عسل با نام علمی  Apis mellifera به عنوان یکی از مهم ترین گرده افشان ها در نظر گرفته می شوند و در بین سایر گرده افشان ها برای آفتابگردان بیشترین کارایی را داشته و تا 50 درصد راندمان تولید دانه را افزایش می دهد. زنبورهای عسل به دلیل داشتن چند ویژگی به عنوان یکی از مهم ترین گرده افشان ها در نظر گرفته می شوند:

• سایز بدن مناسب 2. موهای روی بدن این زنبورها 3. جمعیت قابل مدیریت

عوامل زیادی تعیین کننده میزان تغذیه زنبور روی گل های آفتابگردان می باشد که شامل موارد زیر است: شکل گل، تغییرات میزان گرده، میزان جمعیت گرده افشان، ژنوتیپ های متفاوت محصول و تفاوت میزان شهد و گرده، ارتفاع گیاه، وزن طبق، زمان کاشت و تغییرات فصلی.

چگونگی گرده افشانی در آفتابگردان

گرده افشانی در آفتابگردان بین ده تا پانزده روز طول می کشد. روزانه اغلب 4 حلقه گرده افشانی می شود و حلقه های درونی، حلقه های بیرونی را گرده افشانی میکنند. هرچه طبق بزرگتر باشد، اندازه این چهار ردیف بیشتر می شود و دانه گرده باید مسیر طولانی تری را طی کند که تخمک را بارور کند و این باعث ایجاد پوکی بیشتر در صورت عدم وجود زنبور می شود. بنابر این وجود زنبور برای گرده افشانی طبق های بزرگ از جمله طبق های حاصل از بذر هیبرید واجب تر است. زنبورهای عسل جذب رنگ زرد گل های آفتابگردان می شوند. تحقیقات نشان داده است که حداکثر میزان فعالیت زنبورهای عسل بین 7:30 تا 10 صبح می باشد و در ظهر و بعد از ظهر به حداقل می رسد.

مدت زمان تغذیه زنبور روی گل آفتابگردان به طور متوسط حدود 34 دقیقه می باشد. ساعات پیک تغذیه توسط زنبور در ساعات مختلف صبح گزارش شده است و احتمالا به  این دلیل است که زنبورها تشخیص می دهند که در این زمان از روز شهد و گرده بیشتری از گل های آفتابگردان می توانند جمع آوری کنند. وقتی که زنبور روی هر گل صرف می کند بستگی به میزان شهد و گرده آن گل دارد و هرچه این مواد بیشتر باشد بازدید زنبور بیشتر خواهد شد. هرچه تعداد کندو بیشتر باشد میزان تولید دانه بیشتر می شود چراکه هرچه تعداد زنبورهای بازدید کننده بیشتر باشد تعداد دانه تشکیل شده بیشتر است. مطالعات نشان داده که گرده افشانی با زنبور حتی سایز دانه را به میزان  10 تا 15 درصد افزایش می دهد. هم چنین در طبق هایی که قطر بیشتری دارند، تعداد دانه بیشتر می شود.

نکته جالب این است که زنبورهای عسلی که دنبال شهد می گردند بیشتر علاقه دارند که گلهای ماده را ملاقات کنند، در حالی که زنبورهای عسلی که دنبال گرده می گردند، بیشتر علاقه دارند که گلهای نر را ملاقات کنند. اگر زنبورها بین گل های نر و ماده کم تر تردد کنند میزان گرده افشانی کم می شود.

علاوه بر زنبورهای عسل، زنبورهای بومی هم در گرده افشانی دخالت دارند و حتی حضور زنبورهای بومی موجب فعالیت بیشتر زنبورهای عسل می شود، چون در بین ردیف گل ها هم را دنبال می کنند و موجب انتقال گرده بیشتری می شوند. روابط متقابل زنبورهای بومی با زنبورهای عسل گرده افشانی را افزایش داده و راندمان تولید در آفتابگردان را افزایش می دهد. به همین دلیل کشاورزان بایستی تلاش کنند که در مزرعه شان هم زنبور عسل به میزان کافی داشته باشند و هم زنبورهای بومی. تحقیقات نشان داده است که فراوانی زنبورهای بومی در مزارع ارگانیک نزدیک به زیستگاه ها ی طبیعی و مراتع به دلیل عدم استفاده از آفت کش ها بیشتر است.

در مزارع خارج از کشور به غیر از استفاده از زنبورهای عسل، جعبه های زنبور bumble bee را در مزرعه قرار می دهند و تا حد امکان از استفاده از آفت کش ها خصوصا در زمانی که در گل های مزارع منطقه باز هستند دوری می کنند که موجب از بین رفتن زنبورهای بومی نشوند.