آموزش کاشت ، داشت و برداشت برنج

۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴

تعداد نظرات: 35

تعداد بازدید: 76

sabzavar403

تالیف و گردآوری: دکتر منصوره خلعتبری

برنج با نام علمی Oryza sativa و نام انگلیسی Asian rice ، گیاهی از خانواده Poaceae بومی آسیا می باشد. برنج گیاهی است که دارای ارقام زودرس (طول دوره رشد ۱۳۰ تا ۱۴۵ روز)، متوسط رشد (۱۵۰ تا ۱۶۰ روز) و ارقام دیررس (۱۷۰ تا ۱۸۰ روز) می باشد.

ریشه برنج سطحی و افشان بوده و حداکثر در عمق ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متری خاک نفوذ می نماید. در این گیاه به‌غیر از ریشه های جنینی از محل گره ها نیز ریشه به‌وجود می آید. هر چقدر رشد برگ ها بیشتر باشد، بر رشد ریشه ها نیز افزوده می‌شود و در نتیجه می توان گفت که با افزایش تعداد پنجه ها تعداد برگی بیشتر شده و در نتیجه رشد ریشه ها نیز زیادتر می گردد.

در زمان باز شدن گل ها و به خوشه رفتن برنج رشد ریشه حداکثر مقدار خود را دارد.

ساقة برنج بندبند و تو خالی بوده و در فواصل مختلف ساقه جداره های سختی قرار دارد که در آن قسمت ها ساقه توپر می باشد و گره نام دارد. فاصله بین دو گره را میانگره می نامند. بین سلول های ساقه فضایی بین سلولی زیادی وجود دارد که باعث می شود قسمتی از اکسیژن مورد نیاز ریشه از طریق منافذ تأمین شود. برگ‌های این گیاه کشیده و دارای رگبرگ‌های موازی بوده و بدون دمبرگ است و قاعده برگ پهن‌تر از سایر نقاط آن می باشد و قسمتی از ساقه گیاه یا تمام محیط آنرا احاطه کرده که آنرا غلاف یا نیام می نامند. در قاعده برگ در طرفین غلاف دو صفحه کوچک یا بزرگ بنام گوشوارک (Stipule) وجود دارد. همچنین در محل اتصال غلاف به ساقه زائده ی کوچکی بنام زبانک (Liyule) وجود دارد. همچنین تعداد گره ها در این گیاه از ۱۰ تا ۲۰ عدد تغییر می یابد. در مقادیر مساوی شاخص سطح برگ (LAI) بوته های دارای ساقه بلند از نور بهتر می توانند استفاده نمایند ولی به آسانی ورس می نمایند. ارتفاع بوته های برنج در ارقام مختلف از ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر و گاهی اوقات تا ۲۰۰ سانتی‌متر تغییر می یابد.

برگ‌های این گیاه متناوب بوده و در دو جانب متقابل ساقه قرار دارند. تعداد برگ‌ها در ارقام مختلف برنج متفاوت بوده، در ارقام زودرس ۱۴ تا ۱۵ برگ، در ارقام متوسط رس ۱۶ تا ۱۷ برگ و در ارقام دیررس تعداد برگ ها ۱۸ تا ۱۹ برگ بر روی هر ساقه می باشد. افزایش دمای کانوپی در زیاد شدن سطح برگ اثر تعیین کننده ای داشته و موجب بیشتر شدن تعداد برگ ها می گردد. در مقادیر مساوی شاخص سطح برگ (LAI) بوته هایی که برگ های کوچک و زیادتر دارند از بوته‌هایی که برگ‌های بزرگ و اندک دارند، بهترند.

گل آذین در برنج به‌صورت پانیکول بوده و فرق آن با گل‌آذین خوشه در این است که در پانیکول هر خوشه چه دارای دم باریک و بلندی می باشد و به همین دلیل به آن خوشه خوشه هم گفته می‌شود. پانیکول در ارقام مختلف برنج به شکلی فشرده، باز و یا نیمه باز است. البته از نقطه نظر اصلاح‌گران نباتات در تولید هیبرید واریته هایی که گل آنها بیشتر باز باشد‌‌‌ بهترند زیرا مقدار دگرگشنی و در نتیجه تولید بذر آنها بیشتر است. پانیکول برنج در انتهای ساقه وجود داشته و دارای شاخه‌های فرعی با محورهای ثانوی می باشد. خوشچه‌ها روی دو گل کوتاه بوجود می‌آیند که نوک آن روی گلوم های نازا (لمای عقیم) توسعه یافته است و به چند وجهی کنگره دار تبدیل می‌شوند، بنابراین نوک فنجانی شکل و متورم مشابه یک زوج گلوم حقیقی است و به آن گلوم حقیقی گفته می شود. هر خوشه چه دارای محور کوچکی بنام محور سنبله است که روی آن یک گل در محور برگک ثانویه که گلوم‌های نازا نام دارد تشکیل می‌شود. گلدهی در برنج از نوک گل آذین شروع شده و به سمت پایین ادامه می یابد. در موقع ظهور خوشه نیاز ریشه به مواد غذایی به‌ویژه نیتروژن، فسفر و پتاسیم زیاد است.

گل آذین در برنج به‌صورت خوشه‌ای بوده و دارای انشعابات فرعی می باشد و حاوی سنبلچه‌های تک گلچه ای است. برنج بر خلاف سایر غلات که ۳ تا ۴ پرچم دارند دارای ۶ پرچم است. نافه کوتاه و بساک ها به‌صورت دوخانه ای و دارای یک مادگی بوده که حاوی یک تخمدان می باشد. کلاله دو شاخه و پردار است. مادگی دارای تخمدان یک برچه‌ای می‌باشد. برگک فوقانی یا گلوم گل دهنده لما (گلومل یا پوشینه سنبله که ریشک روی آن می رود) و پالئا (گلومل یا پوشینه گیاهان گرامینه که فاقد ریشک است)، همراه با گل در برگرفته شده یک گل را تشکیل می‌دهند. در اطراف هر گل دو برگ بنام پوشینه (Glumelle) وجود دارد که یکی لما (Lemma) و دیگری پالئا (Palea) نامیده می شود. همچنین در انتهای هر سنبله دو برگک بنام پوشه (Glume) وجود دارد. در برنج گلوم‌ها خیلی کوچک بوده و حتی ممکن است گاهی اوقات حذف شده باشند. طول گلوم های خارجی ۴/۱ لما و پالئا و در بعضی از واریته‌ها هم اندازه لما و پالئا است. عموماً لما دارای ریشک و پالئا فاقد ریشک می باشد. ۷ تا ۹ روز بعد از گل دادن لایه آلرون از تغییر شکل لایه خارجی بافت آندوسپرم به‌وجود می‌آید.

میانگین دمای مورد نیاز برنج هنگام رشد باید بین ۲۰ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد باشد. پایین بودن دما در اوایل فصل زراعی یا آبیاری مزرعه با آب سرد سبب می‌شود که زمان رسیدن دانه ها به تأخیر افتد. بالا بودن دما هم موجب کاهش تعداد سنبلچه های بارور و وزن دانه ها می‌شود.

نور یکی از عوامل مؤثر در رشد گیاه است. شدت نور در اوایل فصل زراعی شاید عامل محدود کننده ای برای رشد برنج به‌حساب آید. اما با نزدیک شدن به پایان فصل زراعی، به‌ویژه موقع تشکیل خوشه، رقابت برای جذب نور بین بوته‌ها افزایش می یابد.

مناسب ترین میزان رطوبت برای گلدهی گیاه برنج، ۷۰ تا ۸۰ درصد است. رطوبت کمتر از ۴۰ درصد، عامل بازدارنده ای برای گلدهی گیاه به شمار می‌رود. وزش باد و ریزش باران و تگرگ، در زمان گلدهی زیان‌بار است. همچنین بارندگی موقع برداشت محصول هم عملیات مربوط به خشک شدن محصول را به تأخیر می‌اندازد. برنج، کلاً گیاه آب دوستی به شمار می‌رود، ولی آبزی نیست. چون ریشه گیاهان آبزی قادر نیست که تارهای کشنده و ریشه های فرعی تولید کند. در حالی‌که ریشه برنج هم تارکشنده و هم ریشه فرعی دارد.

آب مورد نیاز برنج از سایر غلات بیشتر است. هشتاد درصد آب مورد نیاز محصول برنج تولید شده در جهان به‌ویژه در نقاط استوایی، از آب باران تأمین می‌گردد. ۲۰ درصد باقی‌‎مانده را از آب رودخانه و آب چاه تأمین می نمایند. نتایج نشان داد که اگر دمای آب کمتر از ۱۹ درجه سانتی‌گراد باشد، زمان رسیدن دانه به تأخیر می افتد. اگر هم از ۳۰ درجه بیشتر باشد، گسترش ریشه و میزان عملکرد گیاه برنج به دلیل محدود بودن اکسیژن موجود در آب، کم می شود و بازدهی گیاه کاهش می یابد.

برنج در خاک‌های مختلف، از فقیر تا غنی که تنها آب مورد نیاز گیاه تأمین باشد به عمل می‎‌آید. البته مقدار آب مصرفی در خاک‌های سبک بیش از خاک‌های سنگین است. مناسب‌ترین خاک برای کشت برنج، خاک رسی با لایه غیرقابل نفوذ در عمق ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متری و همراه با مقدار زیادی مواد آلی است. برنج اصولاً نسبت به شوری خاک و شوری آب متحمل است. در صورتی که آب کافی برای شستشوی نمک خاک وجود داشته باشد، می توان از برنج برای اصلاح خاک های شور استفاده نمود.

برنج، همچون دیگر غلات نسبت به نیتروژن واکنش خوبی از خود نشان می‌دهد. همچنین نیتروژن را به صورت آمونیوم و نیترات جذب می‌کند. از طرف دیگر، کودهای فسفردار، رشد ریشه و تحمل گیاه را در برابر بیماری‌ها و کودهای پتاسیم‌دار، انتقال مواد فتوسنتزی از برگ به اعضای دیگر گیاه به‌ویژه دانه، و نیز استقامت بوته‌ها را افزایش می‌دهند.

مرغوب ترین قارچ کش های میشوکاپ (اکسی‌کلرورمس)، میشوساید (کاپتان)، میشوبردوکس (مخلوط بردو)، کاربندازیم (میشوزیم) و ایپردیون کاربندازیم (میشوورال) و

حشره کش های میشومترین (دسیس)، سایپرمترین 40 درصد و میشوپراید (کنفیدور) را می توانید از محصولات شرکت سبز آور پردیس با تضمین تهیه نمایید.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

روش‌های مختلف کاشت برنج

برنامه کاشت برنج در مقیاس بزرگ نیازمند برنامه‌ریزی کامل، اجرای دقیق و نظارت مستمر است. روش‌های کاشت برنج از دستی تا مکانیزه، از سنتی تا پیشرفته را شامل می‌شود. از رایج‌ترین روش‌های کاشت برنج می‌توان به طور خلاصه به موارد زیر اشاره کرد:

کاشت برنج در شرایط آبی و مرطوب

این روش کاشت برنج بیشتر در مناطق شالیزاری اتخاذ می‌شود. ابتدا برای غوطه‌وری سازی بوته‌ها آب را به شالیزارها تزریق می‌کنند و قبل از برداشت برنج، آب را تخلیه می‌کنند. از این روش برای کشت برنج در شمال استفاده می‌شود.

کاشت برنج در شرایط آب‌وهوایی خشک

این روش برای کشت محصولات شالیزاری در مناطقی که بارندگی کمتری دارند یا با کمبود منابع آب مواجه هستند، مناسب است. از این نحوه کاشت برنج برای کاشت برنج در خوزستان استفاده می‌شود.

کاشت برنج در ارتفاعات

برای مناطق کوهستانی که توپوگرافی امکان غرقاب کردن مزارع را نمی‌دهد استفاده از این روش کاشت برنج بسیار مرسوم است. کشاورزی پلکانی امکان رشد محصولات از جمله برنج را در شیب‌ها فراهم می‌کند که باعث حداقل فرسایش خاک می‌شود.

کاشت برنج به روش هوازی یا ایروپونیک

در مکان‌هایی که با کمبود آب مواجه هستند یا امکان غرقاب و بارندگی زیاد وجود ندارد از این شیوه کاشت برنج استفاده می‌شود. در این روش باید خاک از زهکشی مناسبی برخوردار باشد.

روش‌های کشت تقویت‌شده یا سیستم SRI

از این نحوه کاشت برنج برای افزایش عملکرد، تراکم بوته، بهبود شرایط خاک و آبیاری استفاده می‌شود. کاشت نشاء‌های جوان‌تر با فضای بیشتر بین آن‌ها و با آب کمتر نسبت به روش‌های معمول کشت برنج در این روش در اولویت قرار دارد.

کشاورزان برنج باید بر اساس مزایا و معایب هر یک از روش‌های کاشت برنج، رویکردی را انتخاب کنند که به بهترین وجه با آن‌ها مطابقت داشته باشد.

مراحل کاشت برنج به صورت گام به گام

آماده کردن زمین

پیش از کاشت برنج باید اقدام به آماده‌سازی زمین کرد. شالی‌کاران قبل از فصل بارندگی مزارع خود را آماده می‌کنند. در این مرحله از کاشت برنج، باید زمین را از هرگونه علف هرز، سنگ و زباله خالی کرد و توسط دستگاه‌های مخصوص مثل تراکتورها زمین را تا عمق چند اینچ شخم زد.

زمین کشاورزی برنج باید طی سه مرحله شخم زده شود. مرحله اول حدود سه هفته پیش از نشاکاری، مرحله دوم دو هفته قبل از نشاءکاری و مرحله سوم شخم‌زنی یک هفته پیش از عمل نشاءکاری است. خاک باید هم غنی از مواد مغذی باشد و هم زهکشی خوبی داشته باشد.

پس از تسطیح زمین نوبت به کوددهی می‌رسد. سپس کل سطح زمین با آب به ارتفاع حدود 2.5 سانتی‌متر پوشیده می‌شود. همچنین با استفاده از تیلر می‌توان نهرها را لایروبی و زمین را آماده کرد.

تهیه کردن بذر برنج

پس از آماده‌سازی زمین نوبت به انتخاب بذر مناسب برای کاشت برنج می‌رسد. معمولاً کشاورزان هر ساله بخشی از برنج را به همراه شلتوک نگه‌داری می‌کنند تا سال بعد به‌عنوان بذر از آن استفاده نمایند. بذرهای برنج را باید در شرایط استاندارد مثل دمای و نور متعادل نگه‌داری کرد تا دچار پوسیدگی و آفت نشوند.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

تهیه جوانه برنج

گام بعدی پس از تهیه بذر، جوانه دار کردن آن است. به همین منظور باید ابتدا شلتوک‌ها را داخل ظرف بزرگ یا حوضی که مختص همین کار است ریخته و داخل آن را با آب نمک پر کنند.

غلظت محلول آب نمک بسته به نوع رقم برنج متفاوت است. اغلب به‌ازای هر 18 لیتر آب، از 3 تا 4 کیلوگرم نمک استفاده می‌کنند. با این عمل در واقع بذرهای سبک را از سنگین غربال می‌کنند؛ زیرا بذرهای سبک و پوک روی سطح آب و بذرهای سنگین و سالم در اعماق آب ته‌نشین می‌شوند.

برای جوانه‌دار کردن برنج جهت کاشت، بذرهای سنگین و سالم را داخل کیسه‌های ویژه می‌ریزند و کیسه را داخل آب قرار می‌دهند تا بذرهای برنج جوانه بزنند.

در این مدت باید دائماً حجم آب را چک کرد و از خشک شدن آب داخل حوض جلوگیری نمود. پس از گذشت 2 تا 3 روز بذرها را روی حصیر و در مقابل آفتاب قرار می‌دهند و روی آن را با پارچه نمدی می‌پوشانند.

پس از این حدود یک هفته زمان می‌برد تا بذرهای برنج جوانه بزنند و آماده کشت در خزانه شوند. زمان جوانه‌دار کردن بذرهای برنج حدود 10 روز طول می‌کشد و بهتر است از اوایل بهار اقدام به آماده‌سازی بذرها کرد. استفاده از کود بذر مال برنج قدرت جوانه زنی بذرها را افزایش می‌دهد.

آماده‌سازی خزانه برای کاشت برنج

خزانه بخش کوچکی از زمین کشاورزی است که بذرهای برنج جوانه‌زده را به‌منظور تبدیل شدن به نشاء در آن می‌کارند. زمین ویژه خزانه باید دارای زهکشی مناسب و ورودی آب جداگانه باشد.

همچنین باید زمین خزانه را از هر گونه آلودگی، آفات و علف هرز پاک کرد. برنج‌کاران قبل از جوانه‌دار کردن بذرها، خزانه را برای پرورش برنج آماده می‌کنند که این آماده‌سازی شامل شخم‌زنی، کوددهی و استفاده از کود گوگرد برای برنج و جمع‌آوری سنگ‌ها و کلوخ‌های خاک می‌شود.

در اوایل زمستان خزانه را باید با آب پر کرد و با کمک تیلر، گاوآهن یا با لگدمال‌کردن، زمین را به شکل دوغ آب درآورد تا قابلیت کشت نشاء در آن فراهم باشد.

کاشت بذرهای جوانه‌زده برنج در خزانه

برای کاشت بذرهای جوانه‌زده در خزانه باید سطح خزانه را صاف و یکدست کرد و روی آن را با آب به ارتفاع سه سانتی‌متر پوشاند. سپس باید جوانه‌ها را به‌صورت دستی و یکنواخت روی سطح خزانه پاشید.

به دلیل اینکه خزانه سطح محدودی از زمین است آسان‌تر می‌توان آن را مدیریت و کنترل کرد برای مثال کنترل آفات و بیماری‌ها راحت‌تر از روش کاشت مستقیم است.

همچنین برای محافظت از نشاء در برابر سرما می‌توان با کشیدن پلاستیک مانع سرمازدگی شد و جلوی هجوم پرندگان را نیز گرفت. علاوه بر این نشاء برای رشد به گرما احتیاج دارد و با کشیدن پلاستیک دمای محیط خزانه افزایش می‌یابد.

برای ایجاد تعادل در دمای خزانه و ورود اکسیژن می‌توان قسمتی از پلاستیک را در طول روز باز کرد. برای اینکه نشاء به رشد کافی برسد حدود 25 تا 30 روز زمان می‌برد و در اواخر اردیبهشت ماه باید ارتفاع نشاء به 15 تا 20 سانتی‌متر رسیده باشد و از 4 یا 5 برگ برخوردار باشد.

استفاده از کودهای تقویتی و کامل و سم‌پاشی بذرهای آفت‌زده در زمان خزانه امکان‌پذیر است.

انتقال نشاء از خزانه به شالیزار و زمین اصلی

یکی از مهم‌ترین قدم‌ها در برنامه کاشت برنج، انتقال نشاء از خزانه به زمین اصلی است.

برنج‌کاران باید طی دو مرحله زمین را شخم بزنند و آن را عاری از هر گونه آلودگی، علف هرز و سنگ و کلوخ بنمایند. معمولا زمان اصلی شخم اول در اواخر پاییز یا اوایل زمستان و زمان شخم دوم در بهار است. در تمامی دستورالعمل‌های کاشت برنج ذکر شده که شخم دوم باید در جهت عمود شخم اول باشد. همچنین در کنار تسطیح‌سازی سطح زمین آن را کرت بندی می‌کنند.

پس از آماده‌سازی زمین نوبت به کاشت نشاءها می‌رسد که به آن نشاءکاری می‌گویند. برای انتقال نشاء باید زمین خزانه را آبیاری کرد تا خاک نرم شود و هنگام کندن نشاءها ریشه آن‌ها آسیب نبینند و به‌راحتی از خاک جدا شوند.

ممکن است در بین نشاءها علف‌های هرزی معروف به سوروف نیز وجود داشته باشند که بسیار شبیه به نشاء اصلی هستند از انتقال آن‌ها به زمین اصلی پرهیز شود.

باید نشاءها را به‌صورت چندتایی بکارید. تعداد نشاءهای هر دسته و فاصله هر دسته از هم به نوع برنج بستگی دارد. برای مثال برنج‌های پرمحصول با فاصله بیشتری از یکدیگر کاشته می‌شوند.

در زمان نشاءکاری، نباید زمین خشک نباشد و از آب کافی برخوردار باشد؛ زیرا در غیر این صورت دمای شالیزار تعدیل نشده و باعث رشد علف‌های هرز می‌شود. زمین اصلی باید دائماً مرطوب باشد تا نشاءها رشد کنند، نباید آب سریع تخلیه نشود.

طول مدت رشد برنج

انواع بذر برنج، شرایط رشد و شیوه‌های زراعی همگی می‌توانند بر مدت زمان بلوغ گیاهان تاثیر بگذارند. در برنامه کاشت برنج، اکثر ارقام به 105 تا 150 روز از کاشت تا برداشت نیاز دارند.

با این حال، برخی از ارقام دیررس برنج ممکن است تا 180 روز طول بکشد تا رشد کنند. اگر نحوه کاشت برنج به‌صورت نشاءکاری باشد سریع‌تر به بار می‌نشیند.

بهترین روش کاشت برنج

نحوه کاشت برنج به دو شیوه مستقیم و نشا کاری امکان‌پذیر است. ذکر این نکته که نشاکاری به سه روش سنتی، متقاطع و ردیفی انجام می‌شود نیز خالی از لطف نیست.

کشت برنج به‌صورت مستقیم بیشتر در کشورهای اروپایی که از امکانات مکانیزه برخوردارند، رایج است. اما در کشورهایی آسیایی از جمله ایران شیوه کاشت برنج غالب نشاکاری است.

در برخی از مناطق مثل خوزستان که از روش خشکه کاری استفاده می‌کنند؛ امکان کشت مستقیم برنج فراهم است. ناتوانی در مبارزه با علف‌های هرز، مسطح نبودن سطح اراضی، عملکرد پایین و عدم برخورداری از تجهیزات مکانیزه کافی از عوامل کاهش کشت مستقیم برنج است. باید بذرها را به شکل ردیفی در عرض مشخص و با فاصله از قبل تعیین‌شده از یکدیگر کاشت. کاشت نه به‌صورت دستی بلکه به کمک ماشین‌های کشت انجام می‌شود. برای عملیات داشت و برداشت مثل وجین نیز می‌توان از ابزارآلاتی مثل کمباین‌ها استفاده کرد.

مزایای روش کاشت برنج به‌صورت نشا‌کاری

برنج برای رشد به آب زیادی نیاز دارد. به همین دلیل، کشت برنج در آب و به روش نشاءکاری به روش کشت مستقیم در زمین ترجیح داده می‌شود. زیرا در این روش کاشت برنج در حال رشد، آب موردنیاز برنج به‌راحتی تأمین می‌شود و آب کمتری به دلیل تبخیر هدر می‌رود.

شالیزارها سطح آب را ثابت نگه می‌دارند که برای رشد و نمو گیاه برنج بسیار مهم است. بیشتر علف‌های هرز و آفات در آب از بین می‌روند. درعین‌حال، آب زیستگاهی برای بسیاری از گونه‌های آبزی مفید فراهم می‌کند.

گونه‌های خاصی از ماهی‌ها و پرندگان در شالیزارها و تالاب‌هایی که برنج در آن کشت می‌شود، رشد می‌یابند و حتی به‌عنوان کنترل‌کننده آفات طبیعی عمل می‌کنند. کشت برنج به‌صورت نشاءکاری باعث افزایش تناژ برنج می‌شود.

مراحل داشت برنج

آبیاری

آبیاری شالیزار یکی از مسائل مهمی است که در زراعت برنج لازم است رعایت گردد به همین دلیل کاشت برنج محدود به مناطق با آب فراوان است. دو تا سه روز پس از نشاکاری، آب مزرعه برنج را به تدریج تخلیه می‌کنند تا بوته‌ها در زمین مستقر شوند و بوته‌های مستقر نشده نیز مشخص گردد. پس از 3-2 روز مزرعه را آبیاری می‌کنند و ارتفاع آب را در 6-5 سانتی‌متر نگاه می‌دارند و عملیات واکاری را در صورت نیاز در این حالت انجام می‌دهند. در اواخر پنجه‌زنی که حدود 40 روز قبل از خوشه رفتن است، آب را از پای بوته قطع می‌کنند. علت این امر، سه مورد زیر است:

به علت قطع آب، ریشه‌ها برای تأمین رطوبت در عمق خاک رشد عمودی بیش‌تری دارند و به مواد غذایی بیش‌تری دسترسی پیدا می‌کنند.
از پوسیدگی ریشه بر اثر گاز هیدروژن سولفوره جلوگیری می‌شود.
خاک، کمی سفت می‌شود.

کنترل علف‌های هرز شالیزار

در مزارع برنج، به خصوص در برنج‌زارهای شمال ایران، علاوه بر آفات و بیماری‌ها، علف‌های هرز نیز خسارت زیادی به این گیاه وارد می‌کنند. این میهمانان ناخوانده با استفاده از آب و مواد غذایی و اشغال قسمتی از زمین زراعی، موجب کاهش عملکرد برنج می‌شوند و ارزش اقتصادی و غذایی آن را پایین می‌آورند. بنابراین اگر به موقع و به طور دقیق و کامل با آنها مبارزه نشود، خیلی زود سطح شالیزار را اشغال می‌کنند و برنج را از بین می‌برند. در بین علف‌های هرز مزارع برنج گیلان و مازندران، سوروف و جگن بیش از بقیه برای برنج‌کاران نگران کننده است. علف‌های هرز دیگر برنج، عبارت‌اند از : اویار سلام، قاشق واش، تیرکمان آبی، شال تسبیح، عدسک آبی و غیره.

روش‌های کنترل علف‌های هرز

علف هرز برنج علاوه بر آفات و بیماری ها یکی از عوامل خسارت زا در مزارع برنج می باشد. علف‌های هرز با رقابت جهت كسب آب، مواد غذایی و زمین، موجب كاهش عملكرد برنج گردیده و كاهش ارزش اقتصادی آن را در پی دارند. بنابراین در صورت عدم كنترل علف‌های هرز، خسارت شدید به مزرعه برنج وارد می شود. براساس گزارش فائو، میزان خسارت آفات در زراعت برنج آسیا ۱۵%، بیماری‌ها ۱۲% و علف‌های هرز 8/11 % اعلام شده است.

خسارت ناشی از حضور علف هرز در مزارع برنج:

هدر رفتن آب ، مواد غذایی و سرمایه
کاهش رشد رویشی کم شدن تعداد پنجه در بوته برنج
کاهش کیفیت دانه های برنج و کاهش بازار پسندی
کاهش عملکرد
افزایش خسارت ناشی از آفات و بیماری ها

در ایران آمار اندكی متفاوت است و خسارت علف‌های هرز بیشتر از این مقدار می باشد. طبق بررسی‌های دیگری كه صورت گرفت، خسارت وارده به گیاه برنج توسط علف‌های هرز ۴۵ درصد، حشرات زیان آور ۳۰ درصد، بیماری های برنج ۲۰ درصد و سایر عوامل ۵ درصد، اعلام گردید.

انواع علف هرز برنج:

علف های هرز در مزارع برنج به سه دسته تقسیم می شوند:

1- علف های هرز کشیده برگ یا نازک برگ ( سوروف…)2- علف های هرز جگن ها ( اویار سلام…)3-علف های هرز پهن برگ (قاشق واش …).

خسارت زاترین علف هرز در تمام مزارع برنج کشور علف هرز سوروف می باشد که همه مراحل زندگی برنج حضور دارد(خزانه برنج و مزارع اصلی برنج)

در خصوص اهمیت علف‌های هرز در زراعت برنج اشاره به یك نكته كافی است و آن اینكه 99 درصد شالیكاران حداقل از یك علفكش و یك بار وجین دستی علاوه بر غرقاب و عملیات خاك ورزی برای مدیریت علفهای هرز برنج استفاده می‌كنند. در شالیزارهای شمال امروزه حدود 30 گونه به عنوان علف‌های هرز شالیزار شناخته می شوند، كه بسته به شرایط در هر منطقه بین 15-10 گونه مهم علف هرز برنج وجود دارد . آخرین علف هرز شناسایی شده گونه‌های سوروف مهاجم اسـت كه به دلیل تشابه زیاد به برنج، به نام سوروف برنج (Echinochloa oryzicola (Ard) Fisher ) نامیده شده و به اشتباه به جای برنج از خزانه به زمین اصلی منتقل و نشاء می گردد.

برخی از علفهای هرز نظیر سوروف از طریق اندام‌های هوایی با جذب نور و سایه اندازی بر روی برنج و كاهش فتوسنتز موجب نقصان عملكرد می گردند و برخی دیگر مانند روغن واش(گوشاب) و پیزرها از طریق اندام‌های زیرزمینی و جذب بیشتر مواد غذایی و ممانعت از گسترش ریشه گیاه زراعی موجب خسارت می گردند كه وجین دستی قادر به كنترل مطلوب آنها نیست در حالیكه وجین قادر به كنترل مطلوب سوروف می باشد.

همچنین برخی از علف‌های هرز اخیراً از حاشیه وارد مزارع شده (گل آردی – دونیش – توق) و برخی نیز مانند روغن واش از مرداب‌ها و كانال‌های آب به مزارع وارد شده و جزو علف‌های هرز زراعت برنج شدند و تعدادی به مانند نی و لویی در مزارعی كه مدت‌ها كشت نشده و به‌صورت آیش گذاشته شدند، تكثیر می‌یابند. به آن دسته از علف‌های هرزی كه هرساله مشكلات فراوانی ایجاد می‌كنند و كنترل آنها به سختی صورت می‌گیرد، علف هرز سمج می‌گویند.

محققان، آب را مهم‌ترین علفكش در زراعت برنج می دانند. آب به تنهایی قادر است به میزان ۶۰-۴۰ درصد از رشد علف‌های هرز بكاهد. آب علاوه بر اثر مستقیم در كنترل علف‌های هرز موجب حفظ و افزایش كارآیی علفكش‌ها در كنترل علف‌های هرز می گردد.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

گزینه های مدیریت علف هرز برنج:

پیشگیری

از اساسی ترین روش‌های كنترل علف‌های هرز بوده، و گسترش آن را محدود می سازد. اقدامات پیشگیرانه عبارتند از: استفاده از بذرهای عاری از علف هرز، بهداشت مزارع؛ مرزها؛ كانال‌های آبیاری، تمیز كردن ادوات كشاورزی، انتخاب محل مناسب تهیه خزانه و…. برنامه پیشگیرانه مدیریت علف هرز هنوز هم در برابر توده علف‌های هرز مقاوم به علفكش و علف‌های هرزی كه كنترل آنها مشكل می باشند، قابل اجرا است. علف‌های هرز به راحتی می‌توانند خود را در برابر شیوه های كنترل، به‌دلیل دارا بودن قابلیت زیاد وفق دهند. نمونه بارز این موضوع هماهنگی رنگ برگ سوروف و برنج قرمز با محصول اصلی در پاسخ به وجین دستی می باشد. یكی از اقدامات لازم پیشگیرانه كه باید انجام گیرد، انتخاب یك منطقه مناسب و عاری از علف هرز داخل مزرعه جهت تهیه بذر سال آینده می باشد.

كنترل زراعی و فیزیكی علف هرز برنج

عملیات زراعی كه جهت كنترل علف‌های هرز انجام می‌گردد عبارتند از:

شخم: معمولاً دو تا سه مرحله شخم در شالیزارها انجام می‌شود شخم مرحله اول كه در پاییز صورت می‌گیرد موجب از بین رفتن بذور علف های هرز شده (البته عده ایی معتقدند شخم پاییزه میزان بقاء بذور علفهای هرز مانند سوروف را افزایش می‌دهد) از طرف دیگر اگر این شخم عمیق باشد سبب می‌گردد كه بذر علف‌های هرز به اعماق خاك رفته و در صورت جوانه زدن قادر به خروج از خاك زمین است اگر به درستی نگردند. مرحله دوم و سوم شخم زدن كه همراه با گل خرابی (پادلینگ) انجام شود، می‌تواند در كنترل رشد علف هرز مؤثر باشد.

تسطیح: چنانچه تسطیح شالیزار به خوبی صورت گیرد باعث یكنواختی عمق آب آبیاری در مزرعه می‌شود و تا حدودی از رشد علف های هرز جلوگیری می‌شود زیرا در صورت عدم تنطیم ارتفاع آب علف های هرز برنج به محض قرار گرفتن در شرایط خشكی پدیدار می‌گردند.

غرقاب: به زیر آب بردن زمین نشاءكاری شده به عمق ۵ سانتی‌متر به مدت چهار هفته باعث كاهش رشد علف‌های هرز می شود.

وجین: حذف مکانیکی علف‌های هرز با دست و یا با دستگاه‌های وجین‌كن مانند كونوویدر (در كشت‌های مكانیزه) صورت می‌گیرد. وجین با دست قدیمی‌‎ترین و عمومی‌ترین روش مبارزه با علف های هرز در دنیا است و هیچ نوع علف هرزی در مقابل این روش مقاوم نیست. از نظر زیست محیطی و حفظ تعادل طبیعی هیچگونه زیانی ندارد به‌خصوص كه وجین دستی موجب جابجای آب و تهویه خاك شده و بر رشـد مناسب و شادابی نشاءهای برنج تأثیرگذار است. معمولاً دو نوبت وجین و گاهی بیشتر ضرورت دارد (البته تكرار وجین و وجین دیرهنگام می‌تواند سبب خسارت به ریشه برنج و كاهش عملكرد می‌شود). وجین نوبت اول در زراعت برنج با روش نشاءكاری ۲۰-۱۵ روز بعد از نشاءكاری و زمان نوبت دوم ۳۵-۲۰ روز بعد از نشاءكاری می باشد.

كنترل شیمیایی علف هرز برنج

مبارزه با علف‌های هرز یكی از پر هزینه‌ترین عملیات زراعی در برنج است. یكی از آسان‌ترین و مؤثرترین و كم هزینه ترین روش‌های كنترل علف‌های هرز، روش شیمیایی می‌باشد. مبارزه شیمیایی با علف‌های هرز برنج مستلزم انتخاب علفكش مناسب با توجه به شرایط رویش برنج و علف‌های هرز و همچنین نوع علف‌های هرز می باشد.

عدم توجه به انتخاب علفكش مناسب موجب نرسیدن به نتیجه دلخواه در مبارزه با علف‌های هرز می گردد. از آنجا كه اكثر علفكش های توصیه شده برای برنج به صورت نمك پاشی و مستقیماً در آب مصرف می‌شوند و نیازی به سمپاشی ندارند، بنابراین مصرف علفكش‌ها در این محصول از اهمیت ویژه ای برخوردار است. علفكش‌های بن سولفورون متیل و سینوسولفورون هم به صورت خاك مصرف (نمك پاشی) و هم به صورت محلول‌پاشی در شالیزار استفاده می‌گردند. جهت توزیع یكنواخت علفكش در خاك بهتر است ابتدا محلول علفكش تهیه و سپس با قوطی های مخصوص دارای منفذ مصرف گردند.

تاكنون ۲۰ فرمولاسیون علفكش برای زراعت برنج توصیه شده است. كه این علفكش‌ها هم از لحاظ تعداد و هم از لحاظ تنوع در سازوکار عمل، مناسب بوده و اگر برنامه تناوب در مصرف علفكش‌ها در این زراعت اعمال گردد مشكلی از نظر تعداد و نوع علفكش وجود نخواهد داشت. البته اگر در خصوص ثبت علفكش های مخلوط در مزارع برنج اقدام گردد، به بهبود مدیریت شیمیایی این محصول كمك می گردد.

اصول كاربرد علف كش ها:

اكثر كشاورزان كاربرد علفكش‌ها را در كشت مكانیزه برنج، قبل از نشاءكاری انجام داده و از نتیجه آن در كنترل علف‌های هرز ابراز رضایت می نمایند، اما در نشاكاری دستی كاربرد علف كش ها عمدتا ۵ تا ۷ روز بعد از نشاكاری بر اساس دستورالعمل شركت های تولید كننده انجام می گیرد. در صورتی كه زمان آماده سازی زمین نشاءكاری (پادلینگ یا گل خرابی) با زمان نشاءكاری فاصله زیادی داشته باشد، توصیه می‌گردد نصف دوز علفكش پس از پادلینگ زمین و نصف دیگر پس از انتقال نشاء به زمین اصلی و استقرار مناسب آنها، مصرف گردد. در این صورت بهتر است ۲۴ ساعت بعداز انجام عملیات پادلینگ و تثبیت خاك، علفكش مصرف تا كارآیی آن كاهش نیابد.

مصرف زود هنگام علفكش در زراعت برنج دارای معایب فراوانی دارد كه به مهمترین آنها اشاره می گردد:

به‌دلیل انجام عملیات نشاءكاری و حركت ادوات و كارگران داخل مزرعه، مصرف علفكش قبل از نشاءكاری باعث می‌شود مقدار زیادی علفكش در عمق خاك قرار گرفته و هدر برود.

علفكش های برنج كه نمكپاش بوده و با دست پخش می گردند، در صورت نبود آب كافی در كرت‌ها (كه معمولاً قبل از نشاءكاری میزان آب كافی در داخل كرت‌ها نیست) به طور یكنواخت توزیع نمی گردند و كارآیی آنها كاهش می یابد.

علفكش‌های انتخابی برنج موجود در كشور، سوروف را تا مرحله دوبرگی علف‌های هرز را كنترل می نمایند. بنابراین بهتر است پس از جوانه زنی علف هرز و قبل از دو برگی شدن آنها علفكش ها مصرف نمود.

مصرف علفكش بلافاصله پس از انتقال نشاء از خزانه به زمین اصلی به‌دلیل تنش حاصله از انتقال، آسیب بیشتری به نشاءها وارد نموده و بهتر است با رعایت زمان مناسب بعد از نشاءكاری تحمل گیاه برنج افزایش یافته و به آن كمتر تنش وارد شود.

ریشه برنج حساس‌ترین و آسیب پذیرترین اندام گیاه در مقابل علفكش بوده و همچنین در زمان انتقال نشاء از خزانه به زمین اصلی ریشه ها تا حدی آسیب دیده و مصرف زود هنگام علفكش‌ها (همزمان و یا قبل از نشاءكاری) موجب وارد شدن آسیب بیشتری به نشاء برنج می گردد.

رعایت بهداشت كشاورزان و كارگران بخاطر میزان تماس مستقیم آنها با علفكش یكی از مهمترین دلایل آنست كه با مصرف زود هنگام سموم علفكش مخالفت می گردد.

مدیریت علف هرز در خزانه برنج:

مدیریت علف‌های هرز در خزانه اولین و مهم‌ترین اقدام جهت جلوگیری از خسارت به محصول برنج و انتقال علف‌های هرز به زمین اصلی می‌باشد. وجود برخی از علف‌های هرز در خزانه و عدم كنترل مناسب آنها مانند انواع سوروف به‌خصوص سوروف هوشمند و برنج وحشی، باعث می گردد كه گیاهچه آنها همراه نشاء برنج به زمین اصلی منتقل گردد. همچنین وجود گیاهچه های علف‌های هرز در خزانه و رقابت آنها با نشاء برنج موجب وارد آمدن خسارت به محصول می گردد.

مدیریت علف‌های هرز برنج در خزانه با دو روش زراعی و شیمیایی صورت می گیرد.در روش زراعی ابتدا انتخاب محل غیر آلوده جهت احداث خزانه و در صورت آلوده بودن منطقه استفاده از خاك مناطق غیر آلوده در خزانه، اولین اقدام می باشد. حذف دستی و مكانیكی گیاهچه های علف‌های هرز در خزانه از دیگر اقدامات لازم در مدیریت علف‌های هرز برنج در مرحله خزانه بوده كه هزینه كارگری را افزایش می‌دهد. آماده سازی زود هنگام خاك خزانه و پلاستیك كشیدن روی آن بمدت یك هفته می‌تواند در مدیریت علف‌های هرز خزانه بسیار مفید باشد.

در روش شیمیایی از علفكش‌های بوتاكلر(ماچتی)، تیوبنكارپ ،پروپانیل و اگزادیازون برای كنترل علف های هرز در خزانه استفاده می شود. میزان مصرف این علفكش ها در خزانه به میزان ۳۰ تا ۴۰ سی سی برای هر ۱۰۰ مترمربع و ۳ تا ۴ روز قبل از بذرپاشی می باشد. جهت جلوگیری از اثر منفی علف كش بر جوانه های برنج آب خزانه قبل از بذر پاشی كاملا تخلیه شده و یك یا دو بار آبشویی انجام گیرد.

همچنین هوای سرد اوایل فصل باعث كاهش كارآیی این علفكش و هوای گرم زیر پلاستیك موجب افزایش اثرات سوزانندگی علفكش بر روی برنج می‌گردد.

یك روز قبل از سمپاشی ، لازم است آبیاری را قطع كرد و دو روز بعد از سمپاشی، دوباره جریان آب را برقرار نمود . برای دست یابی به کارایی مطلوب علفکش‌های مصرفی پس از مصرف علفکش ها ۴۸ تا ۷۲ ساعت آب درون کرت‌ها حفظ شود ( خارج نشود)

همه علف کش های برنج به جز بنتازون بایستی ۵ تا ۷ روز پس از انتقال نشاء مصرف شوند .رعایت فاصله زمانی بین مصرف علفکش با حشره کش ها و قارچ کش ها الزامی می باشد.

علفكش‌های بوتاكلر(ماچتی)، تیوبنكارپ و اگزادیازون سه روز قبل از بذرپاشی بستر خزانه را كاملاً تسطیح و ماله می كشند و علف كش را داخل آب كرت‌ها مصرف نموده و پس از نفوذ آب داخل زمین، علفكش همراه با آب بر روی سطح خاك می‌ماند. جهت کنترل علف‌های هرز در خزانه برنج قبل از بذر پاشی قطع آب ۲۴ ساعت قبل از کاربرد علفکش الزامی است. سطح کرت ها را به ارتفاع ۵ سانتی متر آب بسته و پس از مصرف علف کش ها ۴۸ ساعت آب درون کرت ها حفظ کرده و پس از آن آب را خارج کرده و اقدام به آب شویی خزانه کرده و پس از آن خزانه آماده بذر پاشی می باشد.

بعد از جوانه زنی بذور علف‌های هرز و هنگام خروج از خاك ساقه چه یا ریشه چه آنها با علفكش تماس پیدا كرده از بین می روند. قبل از بذرپاشی داخل كرت‌های خزانه اقدام به جوانه زنی بذور برنج گردد.

علفکش های مورد استفاده در مزارع برنج:

کود سرک

علاوه بر این که در طرح آماده‌سازی زمین اصلی کود نیتروژن به خاک می‌دهند، لازم است که طی یک یا دو و گاهی سه مرحله کود سرک به مزرعه برنج داده شود. میزان مصرف کود نیتروژن بر حسب ارقام، بسیار متفاوت است. زیادی کود نیتروژن علاوه بر افزایش خطر بیماری بلاست و کاهش عطر و طعم برنج، خطر ورس و مشکلات برداشت را نیز به همراه دارد.

برداشت برنج

زمان برداشت

زمان برداشت برنج در هر منطقه بستگی به درجه حرارت محیط و رقم مورد کشت دارد. به طور کلی، برداشت هنگامی صورت می‌گیرد که رنگ بوته‌ها به زردی متمایل شده، و رطوبت دانه‌ها به حداقل 27 درصد رسیده و طوری سفت شده باشند که زیر فشار ناخن شکسته نشود. زمان صحیح برداشت برنج بسیار اهمیت دارد زیرا تأخیر در زمان برداشت غیر از این که احتمال ریزش دانه، ورس، حمله آفات و پرندگان را افزایش می‌دهد. کیفیت دانه را نیز پایین می‌آورد و شکنندگی در شالی‌کوبی بیشتر می‌شود و برنج صاف و شفاف به دست نمی‌آید. 10 تا 20 روز قبل از برداشت، زمین را خشک می‌نمایند.

بهترین زمان برای برداشت، ۶ ماه یا ۱۹۰ روز بعد از کاشت است. در این زمان بذر کاملا رسیده می شود و قابل برداشت خواهد بود. معمولا در این موقعیت، ۹۰ درصد شلتوک ها زرد شدندو دانه ها به سختی لازم رسیدند. اما زردی شلتوک ها تنها نشانه برای برداشت برنج محسوب نمی شود. بلکه باید در کنار آن عواملی همچون رطوبت شلتوک را نیز مد نظر قرار داد. هنگامی که رطوبت شلتوک به ۲۰ الی ۳۵ درصد رسید باید عملیات برداشت را انجام شود.

چگونگی برداشت

معمولا برنج به دو روش دستی و مکانیزه برداشت می شود. روش اول نیاز به زمان، هزینه و نیروی کارگر بیشتری دارد. اما کمک گرفتن از دستگاه هایی نظیر کمباین در برداشت مکانیزه، باعث صرفه جویی در تمام جوانب می شود.

روش های برداشت برنج

روش های برداشت برنج به دو نوع دستی و مکانیزه است. در سال های گذشته که تجهیزات کشاورزی پیشرفت زیادی نداشتند اغلب کشاورزان با کمک گرفتن از نیروی بازو، کارگران و ابزارهای ساده، اقدام به برداشت این محصول می کردند. اما زمان زیادی از آن ها گرفته می شد و قطعا کیفیت برداشت مانند روش مکانیزه نبود.
در حال حاضر تکنولوژی رشد کرده و ابزارهایی تولید شده که می توانند به کمک کشاورزان بروند و تمام مراحل را از جمله کاشت، داشت و برداشت انجام دهند. برداشت دستی برنج به عنوان برداشت دو مرحله ای یا غیر مستقیم و برداشت مکانیزه به عنوان برداشت یک مرحله ای یا مستقیم شناخته می شود.

برداشت دستی

برداشت دستی یا برداشت دو مرحله ای و غیر مستقیم با ابزاری ساده به نام داس انجام می شود. پس از اینکه تمام شالی ها جمع آوری شدند، برنج ها در اختیار خرمنکوب قرار می‌گیرد. نکته ای که باید به آن اشاره کرد این است که قبل از برداشت دستی باید جریان آب شالیزار را قطع و اقدام به خشک کردن آن کرد. این موضوع ۱۰ روز بعد از نشاکاری اجرا می شود.

معمولا برای برداشت دستی برنج از ۱۰ نفر کارگر مرد استفاده می شود. این افراد عملیات برداشت برنج را از سمت شمال مرزعه انجام می دهند. زیرا در جهت خواب برنج است. بعد از درو باید ۱ الی ۲ روز صبر شود تا شالی ها رطوبت خود را از دست داده و سپس به مرحله خرمنکوبی فرستاده شود. مدت زمانی که برای خشک شدن شالی ها صرف می شود بر اساس شرایط آب و هوایی منطقه است. شاید در برخی از مواقع نیاز باشد که مدت زمان کمتر یا بیشتری برای خشک شدن آن ها صرف گردد. هنکامی که شالی ها به مرحله خرمنکوبی می روند باید رطوبت شلتوک حدود ۱۵ درصد باشد.

معایب برداشت دستی برنج

از جمله معایبی که در خصوص روش های برداشت برنج به طور دستی وجود دارد این است که احتمال بروز بارندگی در هنگام خشک کردن شالی ها وجوددارد. اگر بارندگی تداوم داشته باشد شالی ها فرصتی برای خشک شدن پیدا نمی‌کنند و همین امر سبب می شود تا کیفیت برنج به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند. به طور مثال دانه ها بد رنگ و خالدار می‌شوند. اما در روش برداشت برنج با کمباین این مشکلات به وجود نمی آید. برخی از کشاورزان برای در امان ماندن از مشکلاتی مانند بارندگی مداوم و از بین رفتن کیفیت محصول، شالی ها را در مکانی خارج از شالیزار جمع آوری و نگه داری می کنند و خشک کردن آن ها را با روش های خاصی انجام می دهند.

برداشت مکانیزه برنج

کمباین

یکی دیگر از روش های برداشت برنج، برداشت مکانیزه است که با کمباین انجام می شود. این روش به نام تک مرحله‌ای یا مستقیم معرفی می شود. یکی از شروط لازم برای استفاده از ماشین آلات و تجهیزاتی نظیر کمباین، زهکشی مناسب زمین است. هنگامی که زمین زهکشی می شود کشاورزان می توانند عملیات خشک کردن مزرعه را در مدت زمان کوتاهی انجام دهند تا کمباین به راحتی در زمین حرکت کند. پس از اینکه برداشت برنج انجام شد باید محصول را به خشک کن بفرستند تا رطوبت آن کاهش پیدا کند.

دروگر بافه‌بند یا موربایندر

از دیگر روش های برداشت برنج، استفاده از ماشین دروگر بافه‌بند یا موربایندر است. در این روش ابتدا شالی ها توسط این ماشین درو می شوند. عملیات برداشت برنج از بخش پایین ساقه ها شروع می شود و شالی هایی که درو شده به شکل نواری بر روی زمین قرار داده می شوند. انجام این روش برای برداشت، در خلاف جهت خواب ساقه ها انجام می شود. اگر هوا آفتابی و موقعیت عالی باشد خشک کردن شالی ها به ۱ الی ۲ روز زمان نیاز دارد. گاهی برای خشک کردن دسته‌های برنج آن‌ها را روی چوب‌های مخصوص یا طناب آویزان می‌کنند تا در اثر برخورد و جریان هوا، زودتر و بهتر خشک شوند.
سپس در کیسه های مخصوص جمع آوری شده و به خرمنکوبی هدایت می شوند. سرعت ماشین های دروگر بافه‌بند یا موربایندر بسیار زیاد است و می توان در طول ۱ روز اقدام به درو کردن محصول ۲ هکتار زمین کرد. نکته ای که باید در هنگام استفاده از دروگر بافه‌بند یا موربایندر به آن توجه داشته باشید این است که اگر محصول به شکل خوابیده است نمی توان از این روش برای برداشت استفاده کرد. فقط برای محصولات سرپا مناسب می باشد.

تأثیر فرآیند برداشت برنج بر کیفیت محصول نهایی

به طور کلی فرآیند برداشت برنج، یکی از اصلی ترین و مهم‌ترین فرآیندهایی است که این گیاه باید طی کند. در واقع با ایجاد یک راهکار مناسب برای برداشت گیاه برنج در کنار کاهش تلفات و ضایعات، می توان هزینه‌های تولید را نیز تا حدود زیادی پایین تر برد.

به طور کلی در زمان برداشت برنج، دو دسته ضایعات به وجود می‌آید: ضایعات کمی و کیفی.

ضایعات کمی، ضایعاتی هستند که به دلیل ریزش خوشه‌ها و دانه‌ها در مراحل جمع‌آوری برداشت و خرمنکوبی به وجود می آیند، در حالی که ضایعات کیفی به دلیل نبود کیفیت مناسب در برنج که ممکن است به دلایلی چون شکسته شدن دانه پوست کنده شدن شلتوک و یا ترک خوردگی دانه در زمان برداشت رخ می‌دهد، ایجاد شود. از این رو میزان این ضایعات چه کیفی و چه کمی بر اساس شرایط و موقعیت مزرعه و نحوه برداشت برنج تعیین خواهد شد.

علت قطع آب و خشک کردن شالیزار در فرآیند برداشت برنج

برای آسان کردن عملیات برداشت برنج و کارکرد راحت ماشین های مخصوص درو، بهتر است تا مطابق با نوع بافت خاک مزرعه یا شالیزار آب ورودی به آن دو هفته پیش از برداشت قطع گردد و آب موجود در آن تخلیه شود.

شالی‌کوبی

پس از این که شالی خشک شد، عمل پوست کندن دانه آغاز می‌گردد. این عمل به دو طریق انجام می‌گیرد: 1- استفاده از وسایل قدیمی مانند دنگ و آبدنگ، 2- استفاده از کارخانجات شالی‌کوبی که امروز، این روش بیش‌تر مرسوم است. در این مرحله پوشه و پوشینه (شالی) از دانه‌ها جدا می‌شود و برنج قهوه‌ای حاصل می‌گردد.

سفید یا صیقلی کردن

مرحله‌ای است که سبوس قهوه‌ای برنج را از دانه جدا کرده و برنج سفید به دست می‌آید. در پایان این مرحله برنج‌های شکسته (نیم‌دانه) هم از محصول اصلی جدا و محصول کیسه‌گیری می‌شود.

عملکرد برنج

مقدار محصول برنج در هر هکتار شالیزار، بستگی به عوامل مختلفی دارد که عبارتند از : واریته، نوع کشت، شرایط جوی، بافت خاک، مقدار و نوع مواد غذایی موجود در زمین، چگونگی و زمان تقویت زمین، آبیاری، مبارزه با آفات و بیماری‌ها و علف‌های هرز، عملیات برداشت و غیره.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

برنامه کودی برنج ( زمان بندی تغذیه برنج بر اساس مراحل رشد )

کود برای برنج جهت رشد و تولید مطلوب بسیار اهمیت دارد. مصرف کودهای مختلف هنگام کشت برنج، باعث افزایش کیفیت و افزایش میزان برداشت محصول می شود. بنابراین داشتن یک برنامه کودی برنج می تواند راهنمای کشاورزان برای میزان و زمان کوددهی باشد.

عناصر مورد نیاز برنج در طول رشد و تاثیرشان بر کیفیت محصول

همه گیاهان در طول رشد خود به مواد و عناصر مختلفی نیاز دارند که باعث می شود عدم استفاده از آن ها باعث آسیب جدی به گیاه و میزان محصول برداشتی شود. برخی از این عناصر که بسیار هم در رشد گیاه موثر است، گیاهان ماکرو یا درشت مغذی نامیده می شوند. از جمله از مواد فسفر، پتاسیم و نیتروژن است. برخی دیگر عناصر ریز مغذی یا میکرو نامیده می شوند که معمولا میزان نیاز گیاه به آن ها کمتر اما دریافت آن ها برای تمامی گیاهان ضروری و واجب است.

نیتروژن

یکی از مشکلات رایج کشت برنج، فقر نیتروژن است. به طور معمول کمبود نیتروژن در مرحله های مهم رشد گیاه مثل توسعه خوشه مشاهده می شود. از جمله نشانه های کمبود نیتروژن می توان به کاهش رنگ برگ های گیاه اشاره کرد. نیتروژن یا ازت در برنامه کودی و غذایی برنج بوجود آورنده پروتوپلاسم و بهبود دهنده عملیات فتوسنتز است. همچنین این ماده باعث افزایش میزان کربوهیدرات در دانه های برنج می‌شود. بنابراین این ماده برای افزایش تعداد خوشه ها بسیار مناسب است. اما افراط در مصرف آن باعث کم شدن امکان تنفس گیاه می شود. در واقع نیتروژن برای بیشتر شدن طول بوته، بالا رفتن عملکرد گیاه و سایز برگ موثر خواهد بود. اصلی ترین زمانی که گیاه برنج به مقداری زیادی ازت نیاز دارد دو تا سه هفته پیش از کشت برنج تعیین شده است.

در حال حاضر اغلب کشاورزان پیش از کاشت و موقع غرقاب کردن زمین خود کود نیتروژن مصرف می کنند. روش استفاده از این کود بدین صورت است که ابتدا نیتروژن را بر روی خاک خشک و بدون رطوبت پخش می کنند، در مرحله بعد آبیاری انجام می شود. در صورتی که از نیتروژن در زمان مناسب برای برنج استفاه شود رشد سریعی داشت و دانه های ایده آلی تولید می کند. البته کشاورزانی نیز وجود دارند که به مقدار بیش از نیاز گیاه کود نیتروژن مصرف می کنند در این شرایط گیاه بیش از حد رشد کرده و آفات و بیماری های زیادی را به خود جذب می کند.. لازم به ذکر است که کشاورزان از شکل ظاهری گیاه می توانند به بیش بود نیتروژن پی ببرند. در کل می توان چنین گفت که گیاهی که برگ هایش رنگ سبز تیره و غیر طبیعی دارد و یا ساقه هایش بلند و نازک شده اند از نیتروژن مازاد رنج می برد.

پتاسیم

کود برای برنج که حاوی پتاسیم است نیز برای عملکرد مطلوب گیاه لازم است. از پتاسیم برای تقویت ساقه های گیاه، بالا بردن میزان ضخامت ریشه، گسترش خوشه و جلوگیری از بروز بیماری های گیاه در اثر تنش های محیطی استفاده می شود. همچنین استفاده سیلسیوم همراه با پتاسیم در برنامه کودی برنج باعث بهبود عطر و بوی برنج و وزن گیری بیشتر دانه ها می شود. شایان ذکر است که فقر پتاسیم در گیاه برنج با آثاری همچون بروز لکه های تیره روی برگ های پیر و خمیده شدن برگ های بخش پایینی خود را نشان می دهد.

فسفر

مصرف فسفر به عنوان کود برای برنج در مرحله‌های ابتدایی رشد گیاه بسیار اهمیت دارد. میزان نیاز برنج به فسفر کمی کمتر از نیاز آن به نیتروژن است. اما وجود آن در برنامه کودی برنج ضروری است. چرا که باعث انتقال بهتر کربوهیدارات ها و افزایش میزان نشاسته در دانه ها می شود. همچنین منجر به تقویت و افزایش رشد ریشه می‌شود. کمبود آن نیز باعث ضعیف شدن ریشه، نازکی و تیرگی برگ ها می شود. بایستی خاطر نشان کرد که میزان pH خاک روی میزان جذب عنصر فسفر و قابل دسترس بودن برای گیاه اثر دارد. اکثر برنج کاران معتقد هستند که pH خاک زیر 6.5 بهترین حالت جذب فسفر برای برنج است.

گوگرد و روی

فواید وجود گوگرد در برنامه کودی برای برنج زیاد است. یکی از آن ها افزایش میزان پروتئین در آن است. بنابراین گوگرد باید به میزان کاملا کنترل شده و کمی به برنج رسانده شود. عنصر روی نیز به بهبود رشد گیاه و غنی سازی دانه ها کمک می کند.

هیومیک اسید

از هیومیک اسید در خاک های شور و آهکی بیشتر استفاده می شود. همچنین جای دادن این ماده در برنامه کودی برنج باعث تحریک ریشه دهی، تحریک جوانه زنی و کم شدن بیماری ها می شود.

نکات قبل از برنامه ریزی کودی برنج

هر کشاورزی قبل از اینکه اقدام به کاشت برنج کند باید با نیازهای آن، نحوه نگهداری و آبیاری و پرورش آن آشنا باشد. از آنجایی که برنج به طور مستقیم در زمین کاشته نمی شود و پس از رشد نشاء ها به زمین اصلی منتقل می شود و همچنین به این علت که برنج برای رشد خود به غرقاب احتیاج دارد، توصیه های کودی آن نیز کمی متفاوت است.

توصیه می شود پیش از کشتاز خاک کشاورزی نمونه برداری شود هنگام تفسیر نتیجه آزمایش خاک توسط کارشناسان، تمامی کمبودها، مواد و عناصر موجود در خاک مشخص می شود.
میزان استفاده از کودهایی مانند هیومیک اسید و گوگرد در خاک های شور و قلیایی متفاوت است. بنابراین قبل از کشت باید میزان شوری خاک خود و pH آن را دانست.

– ازت باید به صورت محلول در آب باشد. بنابراین قبل از استفاده از آن ها باید آن ها را در ظروف بزرگی با آب حل کنید و بعد به صورت منظم به سطح زمین بپاشید.

-بهترین زمان محلول پاشی غروب یا اوایل صبح است که آفتاب کمتر به زمین می تابد.

– کودهایی که در آب حل می شوند باید نهایتا تا 12 ساعت بعد استفاده شوند.

برنامه کامل تغذیه کودی گیاه برنج بر اساس 7 مرحله رشد

هر کدام از عناصر و موادی که برای رشد برنج نیاز است باید در زمان معین و مشخصی به گیاه داده شود. بنابراین باید مراحل رشد برنج به خوبی شناخته شود. به طور مثال باید دانست بهترین زمان برای نشاء برنج چه زمانی است. پس از آن باید بهترین برنامه کودی برای کاشت برنج در نظر گرفته شود.

1- کوددهی قبل از کشت برنج

کودهایی که در این مرحله به خاک اضافه می شود باید بر اساس نتیجه آزمون خاک و بر اساس کمبود ها و عناصر موجود در خاک باشند. اما به طور کلی برنامه کودی برنج در این مرحله باید شامل کودهای مرغی و کودهای اوره با پوشش گوگرد جامد، پتاسیم و فسفات باشد. همچنین این مرحله، بهترین زمان برای مصرف کودهای مینرال برای برنج است.

2- برنامه کودی برنج در زمان خزانه

به مرحله ای که بذر برنج در قسمتی از زمین کاشته می شود تا تبدیل به نشاء شده و در محل اصلی کاشته شود خزانه می گویند. این مرحله باید بذرها برای رشد بیشتر تحریک شوند. بهترین برنامه کودی برای خزانه برنج در مرحله خزانه، اسید هیومیک و اسید فولیک همراه با مقدار مورد نیاز از کودهای سه بیست برنج است. نحوه مصرف کودهای اسید هیومیک پودری برای برنج نیز به صورت محلول در آب خزانه است.

3- کوددهی هنگام انتقال نشاء

در این مرحله نشاء از خزانه به زمین اصلی منتقل می شود. این مرحله ای است که ممکن است برای جوانه های برنج به دلیل انتقال مکانی تنش ایجاد شود. بنابراین مجددا باید از کودهای هیومیک اسید استفاده کرد تا این تنش ها به حداقل رسانده شود.

4- برنامه کودی برنج هنگام پنجه زنی

در این مرحله برنج برای پنجه زنی بیشتر، تجمع نشاسته بیشتر، دانه بندی بهتر و بالا رفتن مقاومت پنجه ها، به فسفر بالا نیاز دارد. همچنین بهترین زمان برای مصرف کود روی برای برنج است. بنابراین در این مرحله برنامه کودی برنج باید حاوی کودهای فسفر بالای ان پی کی باشد که مقادیر مناسبی از روی نیز در آن ها وجود دارد.

5- کوددهی هنگام رشد ساقه ها

در این مرحله ساقه ها شروع به رشد می کنند. بنابراین در برنامه کودی برنج باید به منظور کم شدن تنش ها و محکم شدن و رشد بیشتر ساقه ها، سیلیسیم و پتاسیم اضافه شود. به همین دلیل بهترین زمان مصرف برای اضافه کردن کودهای پتاس بالا یا سه بیست به خاک برنج است.

6- برنامه کودی برنج هنگام ظهور خوشه

در این مرحله خوشه های برنج ظاهر می شوند. بنابراین باید در برنامه کودی برنج موادی جای داده شود که باعث رشد بیشتر خوشه ها شود و از پوک شدن و خراب شدن دانه ها جلوگیری کند. این مرحله ای است که گیاه علاوه بر نیاز به عناصر درشت مغذی، به کلیه مواد و عناصر ریز مغذی نیز نیاز دارد. بنابراین بهتر است از کودهایی استفاده کنید که تمامی ریز مغذی ها را با هم داشته و فسفر، پتاسیم و نیتروژن کافی نیز داشته باشند.

7- کوددهی برای پر شدن دانه در خوشه برنج

در این مرحله نیز پتاسیم نقش اساسی در برنامه کوددهی برنج دارند. چرا که باعث پر شدن دانه های برنج می شود. بنابراین کودهای پتاس بالا بهترین گزینه هستند. اما از آنجایی که فسفر نیز نقش اساسی در این مرحله دارد از گنجاندن این عنصر در برنامه غذایی برنج غفلت نشود.

جدول ۱-برنامه تغذیه کودی برنج

مراحل رشد گیاه	نوع کود	مقدار مصرف در هکتار		توضیحات
مراحل رشد گیاه	نوع کود	کود آبیاری	محلول پاشی	توضیحات
خزانه برنج	هیومیک اسید	۵ لیتر در هکتار		جهت افزایش ریشه زایی
خزانه برنج	سه بیست		۱۰۰ گرم در بیست لیتر آب
آماده سازی زمین اصلی	ورمی کمپوست	۵ تن		قبل از شخم مصرف گردد
آماده سازی زمین اصلی	کود فسفاته	۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم		قبل از شخم مصرف گردد
یک هفته پس از انتقال نشاء	کود اوره	۵۰ کیلوگرم		ارقام پر بار مقدار ۷۵ کیلوگرم اوره در این مرحله استفاده شود
یک هفته پس از انتقال نشاء	هیومیک اسید ۹۵ درصد	۵ لیتر در هکتار
۱۵ روز پس از انتقال نشاء	کود اوره	۵۰ کیلوگرم در هکتار		میزان نیاز برنج به کود های ازته بستگی به کیفیت خاک و نوع رقم دارد
۲۰ روز قبل از خوشه رفتن	کود اوره	۲۵ کیلوگرم
پنجه زنی	کود فسفر بالا	۵ لیتر در هکتار
	سه بیست	۵ لیتر در هکتار
	آمینو اسید		۲ لیتر در هزار لیتر آب
ساقه دهی	کود ده ایکس	۵ لیتر در هکتار
ساقه دهی	سیلیکات پتاسیم		۲ لیتر در هزار لیتر آب
اوایل ظهور خوشه	مولتی کمپلکس		۲ لیتر در هزار لیتر آب
اوایل ظهور خوشه	کود ده ایکس	۵ تا ۱۰ لیتر در هکتار
دانه بندی	کود پتاس بالا ۶۰ درصد	۵ لیتر در هکتار
دانه بندی	هیومیک اسید	۸ لیتر در هکتار
پر شدن دانه	پتاس بالای	۵ لیتر در هکتار
توصیه مهم: برنامه تغذیه کودی برنج در این جدول عمومی می باشد باتوجه به شرایط خاک، منطقه و نوع رقم برنامه کودی نیز تغییر می کند. PH قلیایی دارند استفاده از کاهش دهنده های PH ضروری می باشد

مهم‌ترین آفت های برنج

کرم ساقه خوار نواری برنج

کرم ساقه خوار نواری برنج یکی از مهم‌ترین آفت‌های برنج است که علاوه بر مناطق شمالی ایران در اراضی برنج‌کاری آذربایجان شرقی و غربی، زنجان و اصفهان نیز شیوع دارد. کرم‌های این آفت به رنگ زرد روشن یا قهوه‌ای روشن هستند و از ساقه برنج تغذیه می‌کنند.

لاروهای ساقه خوار نواری برنج، بوته‌ها و ساقه‌های جوان را مورد حمله قرار می‌دهد و باعث زرد و خشک شدن بوته‌ها در مرحله رشد رویشی گیاه می‌شوند. همچنین گاهی لاروها هم‌زمان با تشکیل خوشه‌های اولیه و گل دادن برنج باعث خشک شدن و پوک شدن دانه‌های برنج می‌شوند که اصطلاحاً به خوشه‌های سفید شده معروف است.

روش مدیریت آفات ساقه خوار نواری برنج: برای مدیریت و کنترل این آفت برنج از مجموعه‌ای از روش‌های کنترل مکانیکی بیولوژیکی و شیمیایی استفاده می‌شود:

شخم عمیق مزرعه بعد از برداشت برنج
از بین بردن علف‌های هرز
کاشت ارقام پرمحصول
استفاده از فرمون جنسی
استفاده از دشمنان طبیعی این آفت مثل زنبور پارازيتوئيد، تريكوگراما یا سیرسیرک شکارگر
جمع‌آوری نشاهای آلوده و از بین بردن آن

مبارزه شیمیایی

فیپرونیل، آبامکتین، متامیدوفوس، کلرپیریفوس و تریازوفوس میشوپراید (کنفیدور) تولید شرکت سبزآور پردیس به طور گسترده برای کنترل کرم ساقه خوار برنج مورد استفاده قرار گرفته است، کارایی آنها به دلیل فعالیت رمزآلود لارو و همچنین مقاومت سریع به آفت کش ها مورد تردید است.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

کرم سبز برگ‌خوار برنج

کرم سبز برگ‌خوار برنج یکی دیگر از آفت‌های برنج است که بیشترین انتشار را در استان‌های گیلان و مازندران دارد. شب‌پره‌های این آفت رنگ زرد مایل به نارنجی دارند. لاروهای این شب‌پره پس از خروج از تخم از پارانشیم بین رگ‌برگ‌های برنج تغذیه می‌کنند. همچنین این آفت کناره‌های برگ را خورده و آن را به شکل کنگره‌ای در می‌آورد. با حمله این آفت برنج فرایند فتوسنتز دچار اختلال می‌شود.

مدیریت و کنترل آفت کرم سبز برگ‌خوار برنج:

مدیریت مصرف کودهای ازته
کنترل بیولوژیکی
با استفاده از زنبور تریکوگراما، زنبور پارازيتوئيد و سن شکاری

کنترل شیمیایی

با استفاده از حشره کش در صورت طغیان آفت مبارزه شیمیایی با تری کلرفن 1 تا 2 کیلوگرم در هکتار، مالاتیون 2 تا 2.5 لیتر در هکتار و فنیتروتیون 1 لیتر در هکتار میشو مترین(دسیس) و سایپرمترین 40 درصد تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس می تواند موثر باشد.

پروانه تک نقطه‌ای برنج

پروانه تک نقطه‌ای برنج یکی از آفت‌های درجه دوم برنج است. روی بال‌های جلویی این حشره یک لکه کوچک سفید رنگ قرار دارد به همین دلیل به این حشره شب‌پره تک نقطه‌ای گفته می‌شود.

لارو این آفت برنج از قسمت‌های مختلف گیاه از جمله برگ، خوشه‌ها و سایر اندام‌های هوایی تغذیه می‌کند. در اثر حمله این آفت برنج خوشه چه‌ها قطع شده و می‌ریزد، در نتیجه مقدار زیادی از خوشه به همراه دانه به زمین می‌ریزند.

کنترل ارگانیک

زنبورهای تريكوگراما و Telenomns minimus موجب پارازيته شدن دستجات تخم آفت می گردد. مگس .Winthemia sp از خانواده Tachinidae از دشمنان طبيعی اين آفت می باشد كه از لاروهای آفت تک نقطه ای نيز تغذيه می نمايند. زنبورهای جنس .Apanteles sp روی اين حشره نيز فعاليت می نمايد. همچنین سه گونه پارازیتوئیدهایی که در مرحله لاروی این آفت انگلی فعالیت می کنند شامل Compsilura concinnata، Peribaea tibialis و Cotesia rufricus هستند. باکتری Bacillus thuringiensis جهت کنترل لاروهای سنین پایین آفت موثر است.

کنترل شیمیایی

کنترل تلفیقی با رویکرد پیشگیرانه به همراه کنترل بیولوژیک (در صورت وجود) را همیشه در نظر داشته باشید. استفاده از سموم تری کلروفن 80% (دیپترکس) و یا مالاتیون 57% و میشوپراید (کنفیدور) می تواند در کنترل این آفت موثر باشد. بهترين زمان سمپاشی عليه اين آفت اواخر خرداد و اوايل تير ماه می باشد. زيرا در اين موقع حشره كش های مورد نظر روی بوته های كوتاه و جوان برنج كه شاخه و برگ كمتری دارند به محلول سمی آغشته شده و باعث تلف شدن آنها می گردد. در مرحله زايشی گياه برنج (تشكيل خوشه ها) نيز لازم است در صورت طغيان اين آفت در مزارع برنج سمپاشی یکبار دیگر تکرار شود.

اقدامات پیشگیرانه

استفاده از تله گودالی یا خاکی (trap fall pit) در مزارع برنج در بررسی حضور و تعیین جمعیت آفت.

خشک نمودن چمن زارها يا باتلاق ها به منظور جلوگيری از تجمع لاروها.

حشره بالغ آفت را می توان با تله های نوری به خصوص نور ماوراء بنفش (نور سیاه) به دام انداخت.

استفاده از فرمون جنسی برای نظارت بر جمعیت.

الک کردن سطح بالایی خاک و زیر بقایای گیاهی طی روز برای بررسی لاروهای در حال استراحت.

شخم، آب تخت و جمع آوری بقایاي گیاهی در حاشیه مزارع و روی مرزها به منظور کاهش جمعیت لاروهای زمستان گذران.

پرهیز از کشت محصولات غیربرنج (سبزی و صیفی) در اطراف مزارع برنج به منظور کاهش جمعیت آفت.

از بین بردن علف های هرز حاشیه و درون مزارع برنج بخصوص علف هرز سوروف در زمان فعالیت آفت.

ایجاد تله های گودالی و حفر کانال به عمق 30 سانتیمتر در حاشیه مزارع با ایجاد شیارهای عمیق با طرف های شیب دار در اطراف مزارع و ریختن طعمه مسموم داخل آن برای جلوگیری از تهاجم و پراکنش لاروها.

جمع آوری لارو و شفیره آفت در پای بوته.

رهاسازی اردک و ماهی در اراضی غرقاب.

مگس خزانه

مگس خزانه یکی دیگر از آفات گیاه برنج است که به نام مگس آب شور نیز شناخته می‌شود. این حشره حدود ۴ میلیمتر طول دارد و از سر عریضی با چشم‌های کوچک و رنگ قهوه‌ای تیره برخوردار است. لاروهای این حشره به نشا برنج حمله می‌کنند و با تغذیه از نشاها، منجر به زردی و پژمردگی آنها می‌شوند. در صورت پیشروی این آفت تمام گیاهچه‌های داخل خزانه زرد شده و نابود می‌شود.

مدیریت و کنترل مگس خزانه:

کنترل بیولوژیکی با استفاده زنبوری از خانواده پارازیتوئید زنبور از خانوده Pteromalidae بنام Urolepis.sp می باشد دراروپا maritime وجود دارد که پارازیتوئید مگس Ephydra است که با گونه موجود در ایران تفاوت دارد زنبور مذکور 50-55 درصد شفیره های مگس خزانه برنج را پارازیته کرده بود.

براي مبارزه با مگس خزانه برنج مي‌توان آب خزانه را قطع نمود.
در صورت لزوم مي‌توان مزرعه را با سموم زير، در هفته اول تهيه خزانه سمپاشي نمود.
1- تري كلروفن SP 80% (پودر قابل حل در آب): به ميزان 2/1 ليتر در هكتار
2- لامبدای سای هالوترین نیم لیتر در هکتار
3- اویسکت یک کیلو در هکتار
4- میشومترین (دسیس) و میشوپراید (کنفیدور) تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس.

زنجرک سبز برنج

زنجرک سبز برنج یکی از آفات مزارع برنج در شمال کشور است که بدنی باریک و کشیده به رنگ سبز دارد. این آفت خرطوم خود را در نسج گیاه فرو می‌کند و با تغذیه از شیره گیاهی و ترشح و تزریق مواد سمی باعث ایجاد اختلال در فیزیولوژی گیاه می‌شود.

برگ های برنج در صورت ابتلا به این آفت دچار لکه‌های زرد یا قهوه‌ای شده و بوته‌ها ضعیف و خشک می‌شوند. همچنین ممکن است حاشیه برگ‌ها به سمت پایین پیچ بخورند و دچار سوختگی شوند.

اگر آفت در مرحله تشکیل دانه به گیاه حمله کند با تغذیه حشره از شیره دانه برنج، دانه‌ها لاغر و پوک شده و وزن آنها کاهش می‌یابد. آفت زنجرک سبز برنج ممکن است باعث انتقال برخی از بیماری‌های ویروسی برنج مثل کوتولگی برنج و بیماری زرد ویروسی برنج شود.

مدیریت و کنترل زنجرک سبز برنج:

کنترل بیولوژیکی آفت با استفاده از سن‌های آبزی، سنجاقک‌ها، آسیابک‌ها و عنکبوت‌ها
خسارت این آفت در حال حاضر جدی نمی باشد ، بنابراین مبارزه خاصی علیه آن توصیه نمی شود مبارزه ای که علیه کرم ساقه خوار برنج صورت می گیرد آنرا نیز می پوشاند و روی آن نیز مؤثر است. در موارد لزوم از قارچ‌های Bearvaria bassianae و anisopliae نیز استفاده می شود. می توان در صورت گسترس از سموم فسفره تماسی مانند میشومترین (دسیس) و یا سایپرمترین 40 درصد تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس استفاده نمود.

آبدزدک

آفت آبدزدک برنج در تمام مناطق ایران شیوع داشته و رنگی قهوه‌ای با بدنی به طول حدود 60 میلی متر دارد. آفت آبدزدک ریشه، طوقه و ساقه گیاه را می‌جود و باعث مرگ و نابودی آن‌ها می‌شود.این آفت در مزارع برنج کانال‌ها و دالان‌های زیرزمینی ایجاد کرده و از این طریق باعث خارج شدن آب از دسترس گیاه می‌شود.

این حشره همچنین خاک اطراف ریشه‌ها را جابجا کرده و با قطع تماس گیاهان با خاک باعث پژمرده شدن و خشک شدن آنها می‌شود.

مدیریت و کنترل آفت آبدزدک:

شخم زدن زمین جهت از بین بردن تخم‌های حشره
شکار حشره با استفاده از تله‌های زمینی

–کنترل شیمیایی

سم میشو پراید( کنفیدور) برای آبدزدک

میشو پراید( کنفیدور) یک نوع سم حشره‌کش است که شامل ماده فعال ایمیداکلوپراید (Imidacloprid) می‌باشد.

میشو پراید ( کنفیدور) به گروه نئونیکوتینوئیدها تعلق دارد که بر اساس ساختار شیمیایی نیکوتین طراحی ‌شد‌ند و عملکرد سیستم عصبی حشرات را مختل می‌کنند.

این سم، سم مناسب آبدزدک‌ها و حشرات مختلف دیگر مانند شته‌ها، کرم‌های ریشه، سوسک‌ها، پسیل، آفت‌های خاکی و … است.

1 تا 5/1 لیتر از سم را در 1000 لیتر آب برای هر هکتار مورداستفاده قرار گیرد؛ این سم را می‌توان به یکی از دو روش مصرف نمود:

استفاده از سم میشو پراید( کنفیدور ) تولید شرکت سبزآور پردیس همراه با آبیاری و نفوذ آن به داخل خاک

در سطح خاک پاشیده شود و سپس با خاک مخلوط گردد.

نکته

می‌توانید برای جلوگیری از خسارات واردشده توسط این حشره، بذر گیاه را با پودر کنفیدور ضدعفونی شود و بوته سبز شده از بذر را در برابر این آفت مصون نگه‌دارید.

با توجه به اینکه استفاده از سم میشو پراید( کنفیدور ) تولید شرکت سبزآور پردیس یک سم مناسب آبدزدک قوی است، باید با دقت فراوان استفاده شود؛ تماس مستقیم باپوست یا چشم‌ها می‌تواند تحریکات پوستی یا چشمی ایجاد کند؛ همچنین باید توجه داشت که استفاده نادرست از استفاده از سم میشو پراید( کنفیدور ) تولید شرکت سبزآور پردیس می‌تواند به محیط‌زیست آسیب بزند؛ زیرا این سم به‌راحتی در خاک جذب می‌شود و می‌تواند به آب‌های زیرزمینی نفوذ کند؛ که می‌تواند برای حیات آبی خطرناک باشد.

لازم به ذکر است که برخی از کارشناسان سم کلرپریفوس را نیز سم مناسب آبدزدک می‌دانند.

سم فیپرونیل (ریجنت) برای آبدزدک

حشره‌کش ریجنت از گروه فنیل پیرازول، حشره‌کشی با طیف گسترده با اثر تماسی و گوارشی، سیستمیک ضعیف است. این حشره‌کش با اختلال در سیستم عصبی حشره باعث مرگ آن می‌شود.

این سم برای کنترل انواعی از آفات و حشرات مانند آبدزدک، کرم‌های ریشه‌ای، کرم‌های مفتولی، سوسک کلرادو و کرم ساقه خوار برنج مصرف می‌شود.

مصرف این سم هم از طریق خاکی و هم از طریق برگ (محلولپاشی) موثر واقع می‌شود.

کاربرد این سم به صورت ریجنت گرانول 0.2% با مقدار مصرف 20 کیلو گرم در هکتار، زمانیکه اولین خسارت آفت دیده شد در پای بوته‌های آلوده زیر خاک ریخته شود و بعد از آن آبیاری انجام شود.

حشره کش های میشومترین (دسیس)، سایپرمترین 40 درصد و میشوپراید (کنفیدور) را می توانید از محصولات شرکت سبز آور پردیس با تضمین تهیه نمایید.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

مهم‌ترین بیماری‌های برنج

بلاست برنج

بیماری بلاست برنج یکی از مهم‌ترین بیماری‌های قارچی برنج در مازندران و گیلان است. عامل بیماری بلاست قارچ پیریکولاریا است. این قارچ روی برگ، گره ساقه و قسمت‌های مختلف خوشه برنج علائم بیماری را ایجاد می‌کند.

علت شیوع این بیماری در شمال کشور به احتمال زیاد استفاده بیش از حد از کودهای نیتروژنه است. بنابراین در مصرف کودهایی مانند کود اوره برای برنج دقت شود.

قارچ عامل بیماری بلاست به برگ، غلاف برگ، گردن خوشه و گره‌های میانی ساقه حمله کرده و شکل و اندازه آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در واقع شکل و رنگ لکه‌های روی برگ در ارقام مختلف برنج و شرایط آب‌وهوایی مختلف متفاوت است.

در ارقام حساس برنج لکه‌ها در شرایط مساعد به سرعت بزرگ شده و باعث سوختگی برگ می‌شوند. گره‌های آلوده به بلاست سیاه شده و به راحتی می‌شکنند. در صورت پیشرفت بیماری دانه‌های برنج پوک می‌شوند و خوشه به رنگ سفید متمایل به خاکستری در می‌آید.

همچنین ممکن است گردن خوشه پوسیده شود و خوشه از همین نقطه شکسته و آویزان شود و پس از خشک شدن در مرحله برداشت از ساقه جدا شود.

روش کنترل و مقابله با بیماری بلاست برنج:

کاشت واریته‌های مقاوم مثل شیرودی
گرفتن بذر از مزارع سالم و عاری از هرگونه آلودگی
مدیریت مصرف کودهای نیتروژنه
رعایت فاصله و تراکم کشت
مبارزه شیمیایی
با مشاهده علائم بیماری در خزانه و یا ظهور 30 تا 40 درصد از خوشه ها در مزرعه می‌توان از تری‌سیکلازول 500 گرم در هکتار، ترکیب (تیوفانات متیل 500 گرم در هکتار + تری سیکلازول 500 گرم در هکتار) و یا میشوکاپ (اکسی کلرور مس) تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس یک لیتر در هکتاراستفاده نمود.

بیماری سوختگی غلاف برنج

عامل بیماری سوختگی غلاف یا شیت بلایت، قارچ رایزوکتونیا است. این بیماری بعد از بیماری بلاست برنج، از نظر خسارت در رتبه دوم قرار دارد. علائم این بیماری خود را روی غلاف برگ، برگ و ساقه برنج نشان می‌دهند. این بیماری اغلب از اواخر مرحله پنجه زنی به برنج حمله می‌کند.

علائم ابتدایی به شکل لکه‌های گرد و بیضوی به طول ۱۰ میلی‌متر و به رنگ سبز خاکستری روی غلاف برگ ظاهر می‌شوند. مرکز لکه‌ها به رنگ خاکستری سفید و حاشیه آنها قهوه‌ای رنگ است. مصرف بیش از حد کودهای نیتروژنه، کاشت متراکم و کاشت ارقام پرپنجه و رطوبت زیاد از عوامل توسعه دهنده این بیماری محسوب می‌شود.

کنترل بیماری سوختگی غلاف برگ برنج:

کاشت ارقام مقاوم و نیمه حساس
شخم زدن زمین از بین بردن بقایا و آب مزرعه بعد از برداشت
جلوگیری از مصرف بی‌رویه کودهای ازته
مبارزه شیمیایی با این بیماری در صورت لزوم
کاهش ارتفاع آب پای گیاه در زمان پنجه زنی
کنترل شیمیایی به وسیله قارچ کش هایی مانند میشوورال (ایپرودیون+کاربندایم) تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس 1 کیلوگرم در هکتار و یا پروپیکونازول 1 لیتر در هکتار در کنترل بیماری موثر می باشد.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

بیماری پوسیدگی طوقه برنج

بیماری پوسیدگی طوقه برنج یکی از بیماری‌های بذر زاد برنج است که از خزانه تا شالیزار روی برنج دیده می‌شود. عامل این بیماری قارچ فوزاریوم است. این قارچ در مرحله جوانه زنی بذر شروع به رشد کرده و به صورت پوشش سفید رنگ اطراف جوانه‌ها و ریشه‌های اولیه رشد می‌کند.

این جوانه‌ها و ریشه‌ها به مرور قهوه‌ای شده و سپس از بین می‌روند. از علائم بارز این بیماری در خزانه، می‌توان به پوسیدگی و کشیدگی قد نشاها اشاره کرد. در مرحله پنجه زنی نیز قسمت طوقه و ریشه بوته برنج دچار پوسیدگی شده و کل بوته خشک می‌شود که به‌اصطلاح بوته میری نام دارد.

مدیریت و کنترل بیماری پوسیدگی طوقه برنج:

ضدعفونی کردن بذرها با انواع قارچ کش‌ها
تهیه نکردن خزانه در زمین‌های آلوده
تهویه مناسب خزانه
وجین بوته‌های آلوده قبل از گلدهی

مبارزه شیمیایی

جهت کنترل این بیماری می توان از ریدومیل، تیوفانات متیل 3 کیلوگرم برای یک تن بذر، کاربوکسین تیرام 2 کیلوگرم برای یک تن بذر و یا تری فلومیزول 3.3 لیتر در یک تن بذر، میشوکاپ (اکسی کلرور مس) تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس جهت ضدعفونی بذور استفاده نمود.

بیماری پوسیدگی غلاف برگ پرچم

بیماری پوسیدگی غلاف برگ پرچم یکی از مهم‌ترین بیماری‌های برنج در اکثر کشورهای برنج خیز از جمله ایران است. عامل این بیماری قارچ‌ها و باکتری‌ها هستند و بیماری به شکل پوسیدگی قهوه‌ای غلاف انتهایی در مرحله شکل‌گیری خوشه شروع شده و به‌وضوح دیده می‌شود. در صورت گسترش این بیماری تمامی لاف برگ و خوشه برنج خشک شده و از بین می‌روند.

مدیریت و کنترل بیماری غلاف برگ پرچم:

تهیه بذرهای سالم و عاری از هرگونه آلودگی
مدیریت مصرف کود پتاس بالا برای برنج و کودهای نیتروژنی
استفاده از جدول تغذیه برنج

سبک سنگین کردن بذرهای برنج در محلول آب نمک
ضدعفونی کردن بذر

مبارزه شیمیایی با استفاده از قارچ کش میشوزیم (کاربندازیم) میشوورال(ایپرودیون+ کاربندازیم) تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس،پروپیکونازول، کاپتافول (تیرام) در ابتدای مرحله شکم.

ضدعفونی بذرها با قارچکش کاربوکسین تیرام 75% (ویتاواکس تیرام) به میزان 2 در هزار در پیشگیری از بیماری موثر می باشد.

بیماری سیاهک دروغی یا سیاهک سبز

قارچ عامل بیماری سیاهک دروغی، دانه برنج را روی خوشه به شکل یک توپ حاوی اسپور به رنگ سبز با ظاهر مخملی تغییر می‌دهد. این اسپورها کم کم پهن صاف و زرد شده و با یک غشا پوشیده می‌شوند.

با ادامه رشد غشا می‌ترکد و رنگ این توپ به نارنجی یا سیاه تغییر می‌کند. از عوامل توسعه این بیماری می‌توان به وجود باران و رطوبت بالا، نیتروژن زیاد خاک و وزش باد زیاد اشاره کرد. برای مدیریت این بیماری توصیه می‌شود از بذور پاک و سالم استفاده کنید و اقدام به کشت ارقام با حساسیت کمتر و ارقام زود کشت شود.

به طور خلاصه

ظاهر شدن توده یا اسپوربال های کوچک، نرم و نارنجی رنگ بر روی برخی از دانه های برنج.
در اواخر فصل، این توده ها خشک می شوند و به سبز تیره، تغییر رنگ می دهند.
از بین رفتن رنگ دانه، کاهش وزن و کاهش نرخ جوانه زنی.

کنترل ارگانیک

قرار دادن بذرهای برنج تحت دمای 52 درجه سانتیگراد به مدت 10 دقیقه، روشی موثر برای کاهش وقوع این بیماری می باشد. سمپاشی حفاظتی با استفاده از قارچکش های مسی مانند میشو کاپ( اکسی کلرورمس 35% ) تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس به میزان 3 در هزار در زمان ظهور خوشه ها نیز توصیه می شود. به محض مشاهده اولین علائم بیماری، سمپاشی با ترکیبات مسی موجب کاهش بیماری می گردد.

کنترل تلفیقی با رویکرد پیشگیرانه به همراه کنترل بیولوژیک (در صورت وجود) را همیشه در نظر داشته باشید. سمپاشی در مرحله 50 درصد شکم (booting stage) تا آغاز خوشه دهی به صورت پیشگیرانه با قارچکش کاربوکسین تیرام 75% (ویتاواکس تیرام) به میزان یک در هزار می تواند در کنترل این بیماری موثر باشد.

اقدامات پیشگیرانه

استفاده از بذرهای سالم و گواهی شده.

استفاده از ارقام مقاوم موجود.

تنظیم تاریخ کشت و استفاده از ارقام زودرس برنج به منظور فرار از بیماری (ارقامی که دوره رشد کوتاه دارند، زودتر به بلوغ رسیده و شرایط محیطی مطلوب برای بیماری را که شامل رطوبت نسبی و دمای بالا بوده را متحمل نشده و از بیماری فرار می کنند).

تناوب خشکی و رطوبت شالیزار به جای آبیاری غرقابی دائمی (کاهش رطوبت).

مصرف به اندازه و در چند نوبت کودهای ازته.

بازرسی مزرعه برای مشاهده علائم اولیه.

تمیز نگه داشتن مرزها و نهرهای مزرعه.

مبارزه با علف های هرز و حذف بقایای گیاهی و خوشه ها و بذرهای آلوده از مزرعه پس از مرحله برداشت.

شخم عمیق و آفتابدهی مزرعه پس از برداشت.

اجرای تناوب دو یا سه ساله با گیاهان غیرمیزبان.

درمان آفات و بیماری‌های برنج

برای مبارزه با آفات برنج و پیشگیری و درمان بیماری‌ها، باید اقدامات زیر را انجام گردد:

از ارقام مقاوم استفاده شود.
تناوب کشت را رعایت شود.
از مزارع سالم و عاری از هر گونه آلودگی بذر تهیه شود.

از کودهای شیمیایی خصوصاً کودهای ازته به صورت بهینه استفاده گردد.
مصرف آب را مدیریت شود و زهکشی مناسب و خشکی دادن به موقع را رعایت گردد.
بهداشت زراعی مزرعه را رعایت شود و بقایای گیاهی آلوده را جمع آوری گردد و از بین برود.
بذور برنج را ضدعفونی شود.

در مرحله آخر در صورت پیشرفت آفات از کود گوگرد و در صورت بروز بیماری‌های قارچی از کود فسفیت پتاسیم استفاده شود. در ادامه دو مورد از بهترین کودها برای مبارزه با آفات برنج و از بین بردن اثرات سو بیماری برنج را به شما معرفی می گردد:

کود فسفیت پتاسیم ، بهترین کود برای درمان بیماری‌های قارچی برنج

کود فسفیت پتاسیم با ترکیبی از پتاسیم فسفر و آمینواسید باعث درمان بیماری‌های قارچی و افزایش تحمل انواع گیاهان می‌شود. این کود با ساختار نانو خود، به آسانی جذب گیاه شده و در درمان هرگونه بیماری قارچی مؤثر است.

می‌توان از این کود به دو روش آبیاری و محلول پاشی در مزرعه برنج خود استفاده گردد. کودفسفیت پتاسیم باعث افزایش عملکرد و کیفیت محصولات شده، ترس جابه‌جایی را در گیاه کاهش می‌دهد و رشد ریشه و گیاه را نیز تحریک می‌کند.

کود گوگرد مایع ، بهترین راهکار مبارزه با آفات برنج

می‌توان از کود گوگرد برای برنج جهت مبارزه با آفات به دو روش آبیاری و محلول پاشی استفاده گردد و علاوه بر درمان آفات، باعث کاهش شوری خاک و افزایش عملکرد گیاهی می‌شود. کود گوگرد مایع ساختاری نانو داشته و در کوتاه‌ترین زمان ممکن جذب گیاه می‌شود.

بهترین قارچ کش برای برنج چیست؟

بهترین قارچ کش برای درمان بیماری‌های قارچی برنج از جمله بیماری بلاست و شیت بلایت، استفاده از کود قارچ‌کش فسفیت پتاسیم است.

بیماری های مهم برنج چیست؟

بلاست برنج، سوختگی غلاف برنج، سیاهک دروغی، لکه قهوه‌ای برنج و بیماری پوسیدگی طوقه برنج مهم‌ترین بیماری‌های برنج محسوب می‌شوند.

برای مبارزه با آفات برنج چه باید کرد؟

برای مبارزه با آفات برنج از جمله مگس خزانه، کرم سبز برگ خوار برنج، کرم ساقه‌خوار نواری برنج و انواع کنه و شپش می‌توان از کود گوگرد مایع استفاده کرد.

جهت خرید عمده و مشاوره با شماره تماس های

09935544364 و 02636610066

با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

دسته‌ بندی‌ ها :

دسته‌بندی نشده

اشتراک‌گذاری مقاله

https://sabzavarpardis.com/2025/05/11/%d8%a2%d9%85%d9%88%d8%b2%d8%b4-%da%a9%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d8%8c-%d8%af%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d9%88-%d8%a8%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b4%d8%aa-%d8%a8%d8%b1%d9%86%d8%ac/

لینک با موفقیت کپی شد

تالیف و گردآوری: دکتر منصوره خلعتبری برنج با نام علمی Oryza sativa و نام انگلیسی Asian rice ، گیاهی از خانواده Poaceae بومی آسیا می باشد. برنج گیاهی است که دارای ارقام زودرس (طول دوره رشد ۱۳۰ تا ۱۴۵ روز)، متوسط رشد (۱۵۰ تا ۱۶۰ روز) و ارقام دیررس (۱۷۰ […]