آموزش باغداری درخت سیب

درخت سیب  با نام علمی  Malus. pumila درختی برگ ریز از خانواده گل سرخ یان است که دارای میوه شیرین  ‌است. سیب چهار نوع شاخه دارد: نرک، لامبورد، براندی، سیخک (اسپور). اسپورها شاخه‌های کوتاهی با طول بین ۳ الی ۷ سانتیمتر بوده و در سال دوم در نوک شاخه جوانه‌های زایشی تولید می‌کنند.

در طبیعت، درخت سیب به سادگی از دانه رشد می‌کند. همانند اغلب میوه‌های پایا، سیب به‌طور عادی به روش غیر جنسی و قلمه زدن تکثیر می‌شود.  چون سیب از طریق دانه به خوبی تولیدمثل نمی‌کند، برای تولید درخت‌های جدید سیب عموماً از روش قلمه زدن استفاده

می‌کنند.

درختان سیب خودگشن نیستند، برای تولید میوه باید گرده‌افشانی مصنوعی انجام پذیرد. پرورش‌دهندگان سیب اغلب در هر فصل در طول گل دادن، از گرده‌افشان‌ها برای انتقال گرده استفاده می‌کنند. استفاده از زنبورهای عسل برای گرده‌افشانی بسیار رایج است. ملکه‌های خرزنبور گاهی در باغ‌ها حاضر هستند، اما معمولاً تعدادشان برای گرده‌افشانی قابل‌توجه کافی نیست.

بسته به نوع آب و هوا چهار تا هفت گروه گرده‌افشانی در سیب‌ها وجود دارد.

• گروه الف: زود گل می‌دهند، ۱ تا ۳ مه (۱۲ الی ۱۴ اردیبهشت)، گراون اشتاین
• گروه ب:۴ تا ۷ مه (۱۵ الی ۱۸ اردیبهشت)، آیدارد، مکینتاش
• گروه پ : وسط فصل گل می‌دهند، ۸ تا ۱۱ مه (۱۹ الی ۲۲ اردیبهشت(،گرنی اسمیت، کاکسز اورنج پایپین
• گروه ت : اواخر/اواسط فصل گل می‌دهند، ۱۲ تا ۱۵ مه (۲۳ الی ۲۶ اردیبهشت(، سیب زرد
• گروه ث: دیر گل می‌دهند، ۱۶ تا ۱۸ مه (۲۷ الی ۲۹ اردیبهشت ( سیب بربرن
• گروه ج: ۱۹ تا ۲۳ مه (۳۰ اردیبهشت الی ۴ خرداد)، سانتن
• گروه چ : ۲۴ تا ۲۸ مه (۵ الی ۹ خرداد)، کورت پنتو گریس

***نکته مهم***

گرده‌افشانی یک رقم می‌تواند توسط رقمی از همان گروه یا نزدیک به آن صورت پذیرد (الف با الف، یا الف با ب؛ اما الف با پ یا ت ممکن نیست. از دوره متوسط سی‌روزه گل‌دهی، شش روزِ اوجِ گل‌دهیِ درخت سیب و درخت گرده‌ده، هم‌زمان است و گاهی از روی این ویژگی، درخت‌ها طبقه‌بندی می‌شوند.

سیب بسته به نوع آن در زمان‌های متفاوتی از سال می‌رسد. ارقام گالا، طلایی عالی، مکینتاش، ترانسپرنت، پرایمت، بژ شیرین و داچس در تابستان؛ فوجی، جوونا طلایی، زرد، سرخ، چننگو، گراون اشتاین، ولثی، اسنو، و بلنهایم در پاییز؛ و واینسپ، سیب سبز گرنی اسمیت، کینگ، واگنر، سوایزی، گرینینگ و تولمن سویت در زمستان می‌رسند.

تغذیه مناسب درختان از مهمترین عامل افزایش کیفیت و کمیت محصولات است و تمام عناصر غذایی باید به میزان متعادل  و زمان مناسب در دسترس گیاه باشد.

در ایران به دلیل بالا بودن pH خاک و آهکی بودن آن، حلالیت عناصر کم مصرف وجذب عناصر غذایی پایین است و باغات میوه با مشکل مواجه می شود. بنابراین وجود برنامه غذایی مناسب در بهبود کیفیت محصولات، لازم و ضروری می باشد.

تغذیه و کوددهی درختان سیب 7 مرحله اصلی و مهم دارد:

بهترین روش کود دهی در باغات استفاده از روش چالکود می باشد که به شیوه های زیر صورت می گیرد .

چالکود یک نوع کوددهی در عمق خاک و نزدیک به ریشه است که بیشترین عناصری که برای رشد و نمو گیاه ضروری است در آن استفاده می شوند و معمولاً درصد عناصر موجود در ترکیب چالکود  پایین تر از مقداری است که در فصول فعالیت درخت مورد استفاده قرار می گیرد.

ترکیبات یک چالکود خوب و موثرعموما شامل این موارد می باشد:  کود دامی پوسیده یا ورمی کمپوست همراه گوگرد گرانوله و کودهای پرمصرف (نیتروژن و فسفر و پتاسیم) که بهتر است با هیومیک اسید گرانول و یا پودری ترکیب شود.

نکته : کود دامی حتما می بایست پوسیده باشد و بجای کودهای تک عنصری همراه با کود مخصوص چالکود استفاده گردد و همچنین کاربرد کودهای زیستی نیز به فرایند جذب کمک شایانی می کند.

**روش اول ترکیب دستی تمامی عناصر مورد نیاز گیاه با توجه به آزمایش خاک است.

** روش دوم ترکیب کود  دامی پوسیده  با کودهای کامل گرانوله مخصوص چالکود است.

 در مرحله تورم جوانه ها و قبل از گلدهی باید از  برگ پاشی کود های فروت ست استفاده کرد، این کودها حاوی ترکیبات مناسبی از عناصر نیتروژن، روی، بور هستند که بعد از استفاده از آن ها، عناصر غذایی مورد نیاز برای سال آینده در درخت ذخیره می شود و درخت  را برای ورود به فصل زیستی جدید آماده می کند. این عناصر به بهبود و افزایش گل‌دهی و تبدیل بیشتر گل به میوه کمک نموده و کیفیت بهتر محصول را به دنبال دارد. استفاده از این ترکیب در شروع فصل رویش و هنگام تورم جوانه‌ها موجب افزایش انرژی گیاه، جلوگیری از ریزش گل و تشکیل میوه‌های سالم می‌گردد. استفاده از کودهای حاوی هیومیک اسید در این مرحله به رشد ریشه و جذب بهتر عناصر غذایی از خاک برای انجام فعالیت های درخت کمک بسیار زیادی می کنند.

زمانی که گلبرگ ها ریزش پیدا می کنند برای اینکه شرایط مساعدی برای میوه دهی ایجاد شود از کودهایی که حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم و همینطور عناصر کم مصرف هستند استفاده می شود. در این مرحله می توان از کودهای کامل پرمصرف و ریزمغذی به تناوب استفاده نمود. توصیه می گردد کود آبیاری کودهای 20 20 20 و برگ پاشی کود ریزمغذی انجام شود.

در این مرحله به منظور تامین افزایش سایز میوه و جلوگیری از ترک خوردگی میوه  و افزایش انبارداری باید از کودآبیاری و برگ پاشی کودهای کلسیم بالا دو تا سه بار تا  زمان قبل از برداشت انجام گیرد.

 مصرف کود کلسیم بور مایع  یا کود مایع کلسیم 27 درصد  و یا مصرف کود نیترات کلسیم جامد و یا مایع با آب آبیاری توصیه می شود.

****نکته: کودهای حاوی کلسیم  به صورت تک، مصرف گردد.

مرحله فندقی شدن میوه  زمان مناسبی برای استفاده از کودهای پتاسیم است. برای افزایش رشد و درشتی میوه درختان باید میزان قندهای داخل میوه افزایش یابد و در کنار آن، آب کافی در اختیار گیاه قرار دهد از مهم‌ترین عناصری که باعث انتقال مواد قندی و تجمع آنها در سلول‌های هدف می‌شود، عنصر پتاسیم است.

مصرف کود های پتاس بالا با کیفیت که در کنار پتاس حاوی درصدی نیتروژن هم باشد توصیه می شود نظیر کود 12.12.36 و یا 10.5.43 یا 15.5.30و یا هر کودی که پتاس بالاتری داشته باشد.

***نکته: مصرف این کودها می تواند به دو صورت برگ پاشی وکود آبیاری باشد.

در این مرحله پتاسیم نقش قابل توجهی در درشت کردن و افزایش طول دوره انبارداري، بازارپسندي و ارزش اقتصادي میوه ها دارد، بنابراین در زمان گردویی شدن می توان پتاسیم را از طریق برگ پاشی و یا  کود آبیاری مصرف نمود  و هر 30 تا 45 روز یک بار تکرار گردد. در این دوره یک نوبت برگ پاشی کود کلسیم بور یا کود مایع کلسیم 27 درصد و کود آبیاری نیترات کلسیم جامد یا مایع توصیه می شود.

 دو عنصری که نقش مهمی در رنگ گیری میوه به ویژه در مورد سیب های قرمز دارند آهن و پتاسیم هستند. بهترین زمان برای استفاده از کودهای مخصوص رنگ گیری در درختان سیب حدودا از یک ماه مانده به زمان برداشت شروع و تا 10 روز قبل از برداشت است.

مصرف کودهای پتاس بالا به همراه کود آهن که به دلیل قابلیت ترکیب،  برگ پاشی توصیه می شود

نکته: بهتر است این کودها به صورت برگپاشی انجام گیرد زیرا فرآیند جذب سریع تر بوده و باعث افزایش کارایی کود می شود.

اکثر کودهای آهن قابلیت برگ پاشی ندارند بنابراین باید از کودهایی که قابلیت برگ پاشی دارند استفاده نمود و گرنه به صورت کود آبیاری مصرف گردد.

در زمان تکرار مرحله آخر می توانید بجای برگ پاشی، مقدار ۱۰ تا ۱۵ کیلو سولوپتاس را به  صورت آب کود در یک هکتار مصرف نمایید.

در خاک های قلیایی و شور توصیه می شود مصرف کودهای گوگردی و کودهای هیومیک اسید تکرار گردد.

کرم سیب

این آفت، یکی از اصلی‌ترین آفات درخت سیب محسوب می‌شود و معمولا به سیب و گلابی حمله می‌کند. لاروهای این کرم علاقه زیادی به میوه‌ها دارند و از آن‌ها تغذیه می‌کنند تا به یک کرم بالغ تبدیل شوند. کرم‌های کوچک پس از به دنیا آمدن، وارد میوه‌ها می‌شوند و با تغذیه از دانه‌های کوچک سیب، مانع رشد میوه و زودرس شدن آن‌ها می‌شوند. یکی‌دیگر از اثرات کرم درخت سیب روی سیب، قطع ارتباط هورمونی بین درخت و میوه است که در نهایت باعث افتادن آن از درخت می‌شود. درصورتی که میوه‌های سیب رسیده باشند، این کرم‌ها از طریق پوست به میوه نفوذ کرده و باعث کاهش کیفیت میوه‌ها می‌شوند. لاروهای بالغ به‌صورت انفرادی روی برگ‌های نزدیک میوه یا سرشاخه‌ها تخم‌گذاری می‌کنند تا لاروها بتوانند با نفوذ به میوه‌ها از آن‌ها تغذیه کنند.

روش‌های مختلفی برای از بین بردن کرم سیب وجود دارد. این روش‌ها عبارتند از:

• از بین بردن میوه‌های آلوده
• استفاده از تله‌های فرمونی
• استفاده از تله‌های مینیاتوری (درصورت عدم وزش باد)
• پاشیدن فرمون به درخت‌های آلوده می‌تواند در ازبین بردن آفت کرم سیب بسیار موثر باشد. سم پاشی هنگام خروج لاروها از تخم می‌تواند بیشترین تاثیر را داشته باشد. برای مبارزه با این حشره استفاده از سموم میشو پراید( کنفیدور)، سایپرمترین تولید شرکت شیمیایی سبزآور پردیس، فوزالن و موسپیلان توصیه می‌شود.